س : 538 - كسى كه تعدادى چوب دارد و از دنيا مي رود، ورثه بدون اين كه خمس چوب ها را پرداخت كند از آن ها در خانه مسكونى خود استفاده مي كنند آيا به اين چوب ها خمس تعلق مي گيرد؟
ج : خمس در زمان حيات مالك تعلق گرفته است بايد پرداخت شود.
س : 539 - پولى كه حواله داده شده است اگر - اصلا - به دست نيايد چه حكمي دارد؟
ج : اگر يك سال در نزد صاحبش مانده باشد خمس دارد.
س : 540- طلابى كه سه ماه مشغول تحصيل و نه ماه مشغول كارند آيا مي توانند در طول سال از سهم امام (ع ) مصرف كنند؟
ج : در ا وقات كار از دستمزد خودشان و در هنگام تحصيل از سهم امام (ع) استفا ده كنند.
س : 541- كسى كه سرسال دارد اما پيش از رسيدن سرسال پول نقدى يا غير نقدى به سادات فقير به نيت خمس مي دهد چنين كارى دربين سال جايز است؟
ج : اگر از اول از مجتهد اجازه بگيرد كفايت مي كند.
س : 542 - كسى كه تا كنون خمس نداده است و مي خواهد خودش را ((برى الذمه)) كند بايد ازهمة اثاث خانه مانند فرش و لباس كهنه و نو، پول نقد، جهيزيه دختر و خواهرش و اموالى كه از آغاز بلوغ تا كنون مصرف كرده است ويا تلف شده است اخراج خمس كند و درصورت مصالحه با حاكم شرع آيا مصالحه با پول نقد تلف شده هم مي شود؟
ج : به حاكم شرع رجوع كنيد تا همه را در نظرگرفته و مصالحه كند.
س : 543- كسى در افغانستان سال خمسى داشته است اما از زمانى كه به ايران آمده است خمس خود را حساب نكرده است هر چند كه تصميم داشته است با همين پولى كه خمسش حساب نشده است لباس و خانه تهيه كرده است و به زيارت حج و عتبات رفته است آيا نماز، حج و...او صحيح است؟
ج : نماز و حج او باطل است در صورتى كه لباس احرامي وگوسفند فربانى خود را از پول غير مخمس تهيه كرده باشد.
س : 544- كسى دوازده سال پيش خمس مالش را تصفيه و از همان پول تصفيه شده خانه اى را به مبلغ يكصد هزار تومان درست كرده است و بعد از آن حساب نداشته است.خانة ياد شده را به مبلغ سيصد هزار تومان مي فروشد قيمت خانه را به علاوه پول ديگرى كه داشته است و مبلغى هم قرض گرفته است در حدود هشتصد هزار تومان خانه رهن كرده است آيا به پول رهن خانه خمس تعلق مي گيرد؟
ج : مبلغ صد هزار تومان از هشتصد هزار تومان پول رهن چون تخميس شده، خمس ندارد.اما مبلغ هفتصد هزار تومان باقى مانده را هر وقت از راهن گرفت بايد خمسش را حساب كند.
س : 545 - كسى درخانة خود قالى مي بافد پس از آن كه سر سال خمسى مي گذرد قالى ياد شده بافته مي شود صاحب قالى آن را مي فروشد و براى خانواده اش لباس و لوازم مورد نياز ضرورى خانه را مي خرد.آيا به قيمت قالى خمس تعلق مي گيرد؟
ج : اگر خمس تار و پود آن پرداخت شده باشد خمس ندارد و اگر نشده باشد قالى نيم بافته در سرسال خمسى قيمت گذارى مي شود و خمس آن پرداخت مي شود نه قيمت قالى بافته شده وكامل.
س : 546- كسى از افغانستان به ايران مي آيد بر اثر تلاش وكوشش وكار براى خود وسايل خانه مي خرد و اندكى پول به افغانستان مي فرستد اما اكنون بدهكار است.آيا وسايل خانه و پولى كه به افغانستان فرستاده است خمس دارد؟
ج : هر پولى كه به مدت يك سال در نزد صاحبش بماند خمس دارد.اگر يك سال نماند، ظرف و...بخرد ويا به افغانستان بفرستد و قبل از رسيدن سر سال مصرف شود، خمس ندارد.
س : 547 - كسى همسر سيده داردكه از شوهر قبلى اش كه فوت شده است دخترى نه ساله و دو پسر هفت و هشت ساله دارد.آيا فرزند اين زن مستحق خمس هستند؟
ج : اگر پدر فوت شده فرزندان اين زن سيده هم سيد باشد و دخترش نه سال را كامل كرده باشد گرفتن خمس برايش جايز است اما براى پسران جايز نيست زيرا به بلوغ نرسيده اند مگر اين كه ولى و قيّم منصوب ازطرف حاكم شرع خمس را بگيرد و براى آنها مصرف كند.
س : 548- آيا خمس به اموال مهاجرين افغانى در ايران تعلق مي گيرد؟ زيرا برخى مي گويند خمس بر اينها واجب نيست چون مشكلات وگرفتارى و مخارج خانه و بازگشت به وطن و...دارند.
ج : اگر منافع كسب مهاجرين به سرسال خمسى آنان برسد خمس تعلق مي گيرد.فرقى بين مهاجر و غير مهاجر نيست.
س : 549- برخى از علماء خانه و اموال مهاجرين افغانى را مصالحه مي كنند آيا اين كار صحيح است؟
ج : اين مسأله سه صورت دارد: 1- اگر لوازم خانه با پولى خريدارى شده باشد كه سرسال خمسى آن پول نرسيده بوده است خمس ندارد.2- اگر لوازم خانه با پول خمسى خريدارى شده باشد، لوازم خانه خمس دارد و بايد پرداخت شود.مصالحه صحيح نيست.3- اگر لوازم خانه با پولى خريدارى شده باشد كه نمي داند خمس به آن پول تعلق گرفته است يا نه، تنها در اين صورت لوازم خانه مورد مصالحه قرار مي گيرد.به شرط اين كه مصالحه كننده وكيل مجتهد باشد يا اجازه ازمجتهد داشته باشد.
س : 550- مناطقى كه از فضله حيوانات به جاى هيزم براى سوخت استفاده مي كند يعنى زمستان فضله را جمع تابستان خشك و زمستان دوم مصرف مي كنند و همچنين خريد و فروش مي كنند آيا خمس دارد و از چه زمانى خمس تعلق مي گيرد؟
ج : اگر اول برج حمل(مثلا) سرسال خمسى شان همان (چلمه)تر را قيمت گذارى وخمس آن را پرداخت كنند كفايت مي كند دوباره خمس ندارد.
س : 551 - كسى در مدت يك سال ازكارگري پولى به دست مي آورد و از سوى ديگر ازدواج را براى خود ضرورى مي داند آيا لازم است خمس پول خود را پرداخت كند؟
ج : اگر در بين سال ازدواج و مصرف كند خمس ندارد اگر مصرف نكرده است بايد خمس آن را پرداخت كند اما ربحى كه در سال ازدواج عايد شده ومصرف ازدواج گرديده است خمس ندارد.
س : 552 - كسى كه با اجازه پدر و مادرش از افغانستان به ايران مي آيد و درآمدش بيش از مصرفش است اگر درآمدش را به افغانستان بفرستد پولى برايش باقي نمي ماند كه به سرسال برسد آيا تعيين سرسال برايش لازم است؟
ج : واجب است كه سر سال داشته باشد و روزى كه بر سر كار مي رود همان روزرا سرسالش حساب كند و هر مبلغى كه به سر سالش برسد خمس دارد و بايد پرداخت كند.
س : 553 - آيا مي توان خمس را در پآيان هر ماه پرداخت كرد؟
ج : مانعى ندارد، ولى اين تخميس بر ضرر مالك مي باشد زيرا مؤنه و مصرفش از پول مخمس مي شود.
س : 554 - كسى كه چهار ميليون تومان پول نقد دارد مبلغ دو ميليون و هفتصد هزار تومان آن را براى قيمت ماشين سوارى ومبلغ يك ميليون وصد هزار تومان آن را براى رهن خانه داده است باقيمانده چهار ميليون موجود است.در سال 1373 مصالحه كرده است.سر سال خمسى هم ندارد اما هر سال خمس داده است.آيا به اين چهار ميليون خمس تعلق مي گيرد؟
ج : اگر مبلغ ياد شده را درمدت چند سال به دست آورده است خمس دارد و هر مبلغى كه به عنوان خمس تا كنون پرداخت كرده است ازخمس كم مي شود.اگر شان و موقعيتش اقتضاء مي كند كه ماشين شخصى داشته باشد ارباح سال خريد ماشين خمس ندارد و اگر موقعيتش اقتضاء نمي كند همان ارباح سال خريد ماشين هم خمس دارد.
س : 555 - كسى مبلغ دوصد هزار تومان پول تصفيه شده از خمس داشته است.اين مبلغ مصرف مي شود آيا مي تواند از ارباح كسب سال آينده مبلغ ياد شده را كنار بگذارد.و خمس باقيمانده را بدهد؟
ج : احوط اين است كه چنين كارى نمي تواند.
س : 556 - كسى كه براى اداى وجوه شرعى سر سال ندارد فوت مي كند بعد از فوت او آيا خمس به همه اموال او تعلق مي گيرد يا تنها به ارباح فوتش؟
ج : اگر در سالهاى پيش خمس به امور مصرف شده اش تعلق گرفته باشد بايد خمس آن از(تركه) پرداخت شود اما اگر ورثه كبير باشند - احتياطاً- خمس ارباح سال فوت را نيز پرداخت كنند و اگر صغير باشند واجب نيست.
س : 557 - اگر انسان براى پرداخت خمس به سيد فقير ابن سبيل دسترسى به مجتهد يا نماينده اش نداشته باشد و يا اين كه دسترسى نياز به فرصت و وقت داشته باشد وظيفه اش چيست؟
ج : اگر سيد ابن سبيل يا مضطر باشد جايز است كه به اندازه رفع احتياجش به او پرداخت شود و بعداً اجازه گرفته شود.
س : 558 - كسى كه زمين مواتى را احياء و زراعت مي كند آيا خمس به آن تعلق مي گيرد.در صورت تعلق خمس از اصل زمين پرداخت يا از قيمت آن، از زمان احياء بدهد يا بعد از آن؟
ج : درپرداخت خمس از اصل زمين يا قيمت آن مخير است.هر مبلغى كه الان قيمت دارد پرداخت شود.
س : 559- طلبه اى كه به خاطر بيمارى اكنون مشغول تحصيل نيست مبلغ سيصد و پنجاه هزار تومان دارد كه خانه رهن كرده است وضعيت زندگى اش هم بد نيست آيا وقتى كه پول را گرفت خمس آن را پرداخت كند.اگر نكند نمازش اشكال دارد؟
ج : وقتى كه پول راگرفت خمس دارد و اگر پرداخت نكند، فرش و لباس بخرد نمازش باطل است.
س : 560 - آياخمس به ميراث وهبه هم تعلق مي گيرد؟
ج : خمس به ميراث تعلق نمي گيرد وهمچنين به هبه اگر تا سر سال باقى نماند اگر باقي بماند خمس آن پرداخت شود.
س : 561- كسى صغير بوده است بعد ازبلوغ باكار وكوشش سرمايه اى پيدا مي كند و مي خواهد سر سال تعيين و خمس خود را پرداخت كند آيا از همه اموال خود خمس حساب كند؟
ج : خمس پول نقدى را پرداخت كند اما درباره خمس لوازم خانه بايد براى مصالحه به حاكم شرع رجوع كند.
س : 562 - كسى كه بدون وصيت از دنيا رفته است متدين بوده است اما هيچ گونه اثرى از حساب وجوه شرعى اموالش به دست نيامده است حتى همسرش هم خبر ندارد.از او دو فرزندكبير و دو فرزند صغير باقى مانده است آيا خمس به همه اموالش تعلق مي گيرد؟
ج : ورثه وظيفه نداردكه خمس ما ترك را حساب كنند اما اگر دو فرزند كبير از سهميه خودشان از ميراث به نيابت پدر خمس بدهند، در حق پدرشان، احسا ن كرد ه ا ند.
س : 563- كسى كه دركودكي پدرش را از دست مي دهد وقتى كه به بلوغ مي رسد خمس تمام اموالش (لوازم خانه، گا و، گوسفند و...) را پرداخت كند؟
ج : اموالى كه از پدر به ارث رسيده است خمس ندارد و چيزهايي را كه خودش دربين سال خريده است هم خمس ندارد اما اگركاركرده است وپولش به مدت يك سال در نزدش مانده است خمس به آن تعلق مي گيرد و اگر فرش و ظرفى با آن پول بخرد بايد خمسش را حساب كند.
س : 564- كسى كه به مدت شش ماه در ايران كاركرده است و بدون وصيت فوت كرده است، معلوم نيست كه سر سال خمسى اش در افغانستان چه وقت است با توجه به اين كه در افغانستان فرزندان صغير دارد، مي توان خمس پولش را حساب كرد؟
ج : چون ورثه صغير دارد خمس پولش حساب نمي شود.
س : 565- بعضى از مهاجرينى كه در ايران مشغول كارند، فرزندان يا بستگان واجب النفقة شان در افغانستان در تنگدستى به سر مي برند و مبلغى را قرض مي گيرند در حالى كه توان پرداخت آن را ندارند آيا كسانى كه نفقه آنان را مي دهند مي توانند مبلغ مذكور را در سر سال تخمينآ يا تعيينا كسر و خمس باقى را حساب كنند؟
ج : اگر واجب النفقه زن يا فرزندكوچك باشد به مقدار نفقه كسر و خمس باقى حساب مي شود.اگر پدر يا مادركارگران براى نفقه خود قرض كرده باشند كارگران مهاجر مي توانند پيش ازرسيدن سر سال قرض شان را اداكنند و اگر ادا نكنند در سر سال خمسى مبلغ بدهكارى پدر و مادركسر نمي شود.
س : 566- آيا معاشرت باكسى كه سهم امام (ع ) را نمي پردازد ومهمان شدن و غذا خوردن در خانة او اشكال شرعى دارد؟
ج : اگر قطع معاشرت او را وادار به پرداخت خمس مي كند بايد قطع معاشرت شود وگرنه، مهمان شدن و غذا خوردن در خانه او جايز است.
س : 567- كسى كه امسال مقدارپنجاه سير تخم و بذرجو وگندم مي كند و خمس آن را مي دهد، در سال آينده صد سير و در سال سوم يكصد و پنجاه سير تخم و بذر مي كند، منتها ازتخم اضانه بر تصفيه شده خمس بدهد يا اين كه تخمي راكه تصفيه كرده است هم بدهد؟
ج : اگر تخم را پيش از رسيدن به سر سال خمسى پاشيده است خمس ندارد و اگر تا سر سال باقى مانده است بايد خمس آن را بدهد.
س : 568- كسى از ارباح كسب خود براى پسرش همسرى آورده است و اكنون بدهكار است همين شخص از ابتداى تحصيل علوم دينى پسر يكى از سادات مصارف او را پرداخت كرده است.آيا مصارفى كه براى اين طلبة سيد پرداخت كرده است بدل از خمس حساب مي شود؟
ج : اگر پولى كه خرج عروس شده است يك سال در نزد پدر داماد بوده است خمس دارد و اگر يك سال نمانده است خمس ندارد.مخارج و مصارف طلبة سيد را اگر به قصد خمس پرداخت كرده باشد در صورتى كه از خمس بدهكار باشد كفايت مي كند.اما اگر،(محضا لله ) پرداخت كرده است بدون نيت خمس،كفايت نمي كند.