س : 569- كسى مي تواند از سهم امام (ع )، براى فرزند دوازده ساله اش كه مشغول تحصيل علوم دينى است خوراك، پوشاك وكتاب بخرد؟
ج : مي تواند كتاب بخرد اما خوراك و پوشاك نمي تواند بخرد زيرا پسر واجب النفقه پدر است.(1)
س : 570- آيا خمس به ديه تعلق مي گيرد؟
ج : خير.تعلق نمي گيرد.
س : 571 - كسى مي تواند از سهم امام (ع ) براى اقوام و خويشاوندان فقيرش به افغانستان بفرستد؟
ج : براى كسانى كه در حال اضطرار به سر مي برند مي تواند بفرستد.
س : 572 - كسى مي تواند سهم سادات را براى سادات فقير به افغانستان بفرستد؟
ج : اگر در حال اضطرار باشند مي تواند بفرستد.
س : 573- كسى مي تواند سهم امام (ع ) را براى منبر و مدرسه به افغانستان بفرستد؟
ج : بايد خصوصيات منبر ومدرسه بيان شود تا تصميم مقتضى گرفته شود.
س : 574- كسى بر اثر تصادف از دنيا مي رود، چند تا بچة صغير هم دارد آيا برادر متوفى - بدون اين كه وصى متوفى باشد - مي تواند خمس اموال آن مرحوم را پرد ا خت كند؟
ج : وظيفه ندارد كه پرداخت كند.
س : 575 - كسى زمين زيادى را احياء و قابل زرع كرده است.صاحب زمين از دنيا مي رود ورثه نمي داندكه خمس زمين هاى ياد شده پرداخت شده است يا نه آيا بر ورثه واجب است كه خمس زمين ها را حساب كند؟
ج : حساب كردن خمس زمين بر ورثه واجب نيست.
س : 576- طلبه اى كه با پدر و برادرانش زندگى مي كند اگر براى ادامه تحصيل به كشور ديگرى مسافرت كند آيا مي تواند خرج سفر را از سهم امام (ع ) براي خود و پدر و برادرانش حساب كند؟
ج : مصرف سهم امام (ع ) بدون اجازه مجتهد جايز نيست.ا - اين اجازه در مورد اين سوال است و عموميت ندارد.
س : 577- كارگران افغانى كه پول خود را به دست حواله دار به افغانستان مي فرستد.اگر سر سال خمسى شان برسد و پول در دست حواله دار باشد.خمس به آن تعلق مي گيرد؟
ج : خمس تعلق مي گيرد.وقتى از حواله دارگرفتند بايد حساب كنند.
س : 578 - زمينى كه پيش از اين جاى دريا (رودخانه ) بوده است حالا دريا از جاى ديگر جريان دارد اگر بستر رودخانه زمين زراعتى درست شود آيا خمس دارد؟
ج : اگر براى امرارمعاش به زمين ياد شده نياز داشته باشد و حساب كردن خمس آن موجب عسر و حرج باشد، واجب نيست.
س : 579 - كسى كه روز سر سال خمسى اش مي رسد در همان روز مبلغى نقد دارد و مبلغى هم بدهكار و قرض دار است براى اين كه خمس به پولش تعلق نگيرد مي تواند پول نقدش را بدل از قرض و طلب، طلبكار حساب كند و بعد از آن به طلبكار بدهد؟
ج : اگر بدهكارى اش براى مخارج همين سال بوده است مي تواند از ارباح كسركند و اگر بدهكارى اش براى مخارج ومؤونة سال هاى پيش بوده است اگر پيش از رسيدن سر سال قرض خود را پرداخت كند خمس ندارد.وگرنه، خمس دارد.
س : 580 - كسى مبلغ صد هزار تومان در بانك داشته است كه خمس به آن تعلق گرفته است آيا مي تواند مبلغ بيست هزار تومان از همان صد هزارتومان بردارد و خمس بدهد؟
ج : جايز است.
س : 581 - ميت وصيت كرده بودكه ورثه خمس اموالش را حساب كنند اما ورثه اخراج خمس را تا سر سال به تأخير انداختند در اين مدت از ارزش پول هم كاسته شد آيا مي تواند همان مبلغ را پرداخت كنند؟
ج : اگر با پول ميت كاركرده باشند فايده آن نيز خمس دارد و اگركار نكرده باشند كاهش ارزش پول را بايد جبران كنند.
س : 582 - كسانى كه پيش از وحدت گروه ها در جنگ هاى داخلى شركت داشته اند و وجوه شرعى خود را به دفاترگروه هاى متخاصم داده اند مجزى است؟
ج : وجوهى كه در جنگ هاى داخلى مصرف شده باشد كفايت نمي كند،مجزى نيست.
س : 583 - سهم امام (ع ) و ديگر وجوه شرعى را به هيأت امنايي كه از طرف رهبر يكى ازگروه هاى قدرتمند انتخاب شده است مي توان پرداخت كرد؟
ج : وجوه شرعى نقد به مرجع تقليد و وكيل منصوب از جانب ايشان پرداخت مي شود.
س : 584- زمين هاى احياء شده به طورمطلق خمس دارد يا تخصيص و تفصيلى در ميان است؟
ج : در صورتى كه امرار معاش بستگى به آن زمين نداشته باشد خمس دارد.اگر امرار معاش بستگى به آن زمين داشته باشد، حساب كردن خمس آن احوط است، اگر قدرت بر اخراج خمس ندارد، حاكم شرع مي تواند مصالحه كند و اگر حساب كردن خمس حرجى باشد خمس ساقط مي شود.
س : 585 - حسينيه اى كه در ايام محرم و عزادارى، عزادارى در آن برگزار مي شود، خيرات و نذورات در آن جا به مردم داده مي شود قسمتى از حسينيه تعمير نشده است و همين حسينيه نياز به فرش و ظرف دارد آيا مي توان از سهم امام (ع ) را براى منبر و حسينيه مصرف كرد؟
ج : اگر درطول سال درهر جمعه مردم در آن جا اجتماع و امر به معروف و نهى از منكر مي كنند مصرف سهم امام (ع ) جايز است.
س : 586 - آيا پولى (گله )كه پدر عروس از پدر داماد مي گيرد خمس دارد؟
ج : اگر پدر داماد با ميل و رغبت خود بخشيده باشد در سر سال خمس دارد و اگر با اكراه از پدر دامادگرفته باشد چون حرام است خمس ندارد.
س : 587 - كسى كه چند سال وجوه شرعى (خمس، زكات و...) خود را پرداخت نكرده است وظيفه اش چيست؟
ج : يادداشتى از دارايى خود تهيه و با مرجع تقليد خود مصالحه كند.
س : 588- جوى آبى است كه حدودا تعداد صد خانه در آن شريك هستند مدتى براى عمران و آبادى آن كاركردند اما به خاطر مسايلى موفق نشدند آن را تكميل كنند.آيا مي توانند از وجوه شرعى براى عمران جوى آب مصرف كنند؟
ج : جوى آبى كه براى آبيارى ملك شخصى مردم است نبايد با وجوه شرعى آماده شود.
س : 589 - آيا پرداخت وجوه شرعى به وكيل مجتهد ميت جايز است؟
ج : پرداخت وجوه شرعى به وكيل مجتهد ميت جايز نيست زيرا به محض مردن مجتهد، وكيل از وكالت عزل مي شود.
س : 590- دستمزدكارگر به مدت يك سال در نزد صاحب كار مي ماند آيا به مجرد گرفتن پول خمس به آن تعلق مي گيرد يا يك سال بر آن بگذرد؟
ج : اگر قرارداد ميان كارگر وكارفرما اين باشد كه مزد امسال را سال آينده پرداخت كند تا سر سال نرسيده است خمس ندارد و اگر قرارداد اين باشد كه مزدكارگر را ماهانه پرداخت كند اماكارگر دستمزد خود را به عنوان امانت در نزد صاحب كار بگذارد، در سر سال خمسى، خمس به آن تعلق مي گيرد.
س : 591 - كارگرى كه بدهكارى خمس سال قبل خود را از پول و درآمد سال بعد مي دهد آيا خمس به خود همين پولى كه به عنوان خمس پرداخت مي شود در سر سال تعلق مي گيرد؟
ج : اگر حاكم شرع بنابر مصالحى اجازه چنين كارى را داده باشد تعان نمي گيرد.اگر خودش تسامح و تأخيركرده باشد بايد خمس آن را بدهد.
س : 592 - كسى پولى دارد كه در سر سال در دسترسش نيست بعد از سر سال به دستش مي آيد و پيش از رسيدن سر سال دوم مصرف مي شود آيا خمس به اين پول تعلق مي گيرد؟
ج : اگر پول ريح سال پيش بوده است خمس تعلق مي گيرد و اگر مثل اين باشدكه چيزى را در سال قبل به نسيه سال بعد مي فروشد از ارباح سال بعد به حساب مي آيد و در صورت مصرف شدن پيش از سر سال خمس ندارد.
س : 593 - كسى كه در سال اول سر سال خمسى براى خود تعيين مي كند درسال دوم خمس خود را حساب نمي كند درسال سوم تصميم دارد خمس خود را حساب كند وظيفه اش درباره خمس سال دوم چيست؟
ج : چون مقدار و مبلغ خمس سال دوم معلوم نيست بايد دربرابر مبلغى با مرجع تقليد خود مصالحه كند.
س : 594- مهاجرينى كه خانه هاى اجاره اى، يا رهنى دارند با صبر و قناعت و زحمت پولى براى رهن منزل فراهم مي كنند اگر خمس اين پول را بدهند توانايي رهن و اجاره كردن خانه را ندارند آيا خمس به اين پول تعلق مي گيرد؟
ج : اگر با پرداخت خمس نمي توانند خانه اى اجاره يا رهن كنند مجاز هستند كه خمس را به تأخير اندازند و هر وقتى كه توان تهيه خانه و پرداخت خمس را پيداگردند، خمس را پرداخت كنند.
س : 595 - كسى مبلغ يك ميليون و پانصد هزار تومان به برادرش قرض مي دهد اكنون برادرش ورشكست شده است و توان پرداخت بدهكارى خود را ندارد.آيا خمس به مبلغ ياد شده تعلق مي گيرد؟
ج : اگر يك سال در نزد صاحبش مانده باشد خمس دارد واگر از ربح بين سال بوده باشد خمس ندارد.
س : 596- كارگري چند سال كارگرده است و براى خود سر سال خمسى هم قرار نداده است.هر چه كاركرده است مصرف خانه و اثاثية آن مانند يخجال، تلويزيون و...شده است و پس انداز هم ندارد آيا خمس به اثاثيه خانه اش تعلق مي گيرد.بر فرض تعلق، قيمت زمان خريد حساب مي شود يا زمان پرداخت خمس؟
ج : اگر به تدريج كاركرده و اثأليه خريده باشد به گونه اى كه در پآيان سال پول زيادى نداشته است خمس تعلق نمي گيرد.
س : 597 - كسى كه كمك نقدى يا غير نقدى براى تعمير مسجد و حسينيه كرده است آيا مي تواند آن را سهم امام (ع ) حساب كند؟
ج : اگر با اجازه مجتهد يا وكيلش و به نيت سهم امام (ع ) داده است صحيح است و اگرتبرعا داده باشد و بعداً بخواهد آن را سهم امام (ع ) حساب كند صحيح نيست.
س : 598 - طلبه اى كه دركنار درس براى تامين مصارف ازدواج كه شديد ا به آن نياز داردكار مي كند خمس به پول مازاد بر مصرفش تعلق مي گيرد؟
ج : اگر يك سال نگذشته باشد خمس ندارد و اگرگذشته باشد خمس دارد.
س : 599 - فرش و ظرفى كه براى نيازمندى هاى خانه خريده مي شود خمس دارد؟
ج : كسى كه سر سال دارد اگر از درآمد سال بخرد خمس ندارد.
س : 600- اگركسى نداندكه بر پولش يك سال گذشته است يا نه، اگر آن را مصرف كند خمس دارد؟
ج : خمس ندارد.
س : 601- چه مقدار از سهم امام (ع ) براى ساختن منبر مصرف مي شود؟
ج : منبر وحسينيه با پول شخصى و زكات ساخته مي شود، سهم امام براى طلاب علوم دينى مصرف مي شود.
س : 602- طلاب فقيرى كه در مساجد، قرآن مجيد وكتب فارسى مي خوانند و هنوز به كتاب هاى درسى رسمي حوزه علميه نرسيده اند مي توانند از وجوه شرعى استفاده كنند؟
ج : اگر حاكم شرع اجازه بدهد جايز است.
س : 603- كسى در تنگدستى با پول قرض لوازم خانه خريده است پس از رفع احتياج، خمس به آن تعلق مي گيرد؟
ج : اگر از اثاثيه ولوازم استفاده شده باشد خمس تعلق نمي گيرد.
س : 604- اگر كسى زمين موات و غير زراعى خود را كه متصل به زمين زراعى اش است احياء وآمادة كشت و زرع كند خمس به آن تعلق مي گيرد آيا داشتن آب و نداشتن آب از ابتدا براى زراعت تاثير در وجوب و عدم وجوب خمس دارد؟
ج : بعد ازكسر مصارف احيا، خمس آن را بدهد.داشتن و نداشتن آب تاثيرى ندارد.
س : 605- چند برادرى هستند كه زمين زراعى موروثى دارند، علاوه بر آن زمين مواتى را احيا مي كنند.زمين هاى كهنه و (موروثى) و نو (احيا شده ) را روى هم مي كنند و دربين خود تقسيم مي كنند زمين احيا شده سهم يكى ازبرادران مي شود در صورت تعلق خمس به زمين احيا شده آيا همه برادران خمس آن را بدهند يا تنهاكسى كه آن زمين قسمتش شده است؟
ج : خمس به عهده همه است نخست خمس را حساب، بعد از آن تقسيم كنند.
س : 606- كسى از افغانستان، ديگرى را در ايران وكيل كرده است كه فلان مبلغ پول افغانى به عنوان سهم امام (ع ) پرداخت كند با توجه به تفاوت نرخ صرف تومان و افغانى در افغانستان، پاكستان و ايران وظيفه اش چيست؟
ج : برابر با نرخ صرف در ايران پرداخت كند.
س : 607- كسى مبلغى را به عنوان مضاربه در جايي مي گذارد پيش از آن كه وقت مضاربه پآيان يابد سر سال خمسى مي رسد بعد از رد شدن سر سال خمسى، مبلغ ياد شده را مي گيرد و براى پسرش وسيله كار (چرخ خياطى) مي خرد آيا به آن پول خمس تعلق مي گيرد؟ در صورت تعلق آيا به همان مبلغ مورد مضاربه تعلق مي گيرد يا به همه قيمت چرخ خياطى؟
ج : اگر چرخ خياطى را براى توليد و استفاده خريده است به تمام قيمت آن خمس تعلق مي گيرد.
س : 608- كسى مبلغى براى تعمير حسينيه اى كه محل تدريس، تبليغ و ترويج دين اسلام و در شرف خراب شدن است كمك كرده است آيا عوض سهم امام (ع) مجزى است؟
ج : اگر حسينيه ويژگى هاى ياد شده را دارد از سهم امام (ع )كفايت مي كند.
س : 609- كسى تا سال 1375 سر سال داشته بعد از آن به هم خورده است آيا اثاثيه اى كه بعد از آن خريده است خمس دارد؟
ج : اثاث خانه نياز به مصالحه دارد.
س : 610- پولى كه به عنوان رهن خانه داده مي شود چه وقت خمس تعلق مي گيرد؟
ج : بعد ازگرفتن پول از راهن.
س : 611- تومانى كه با افغانى معامله شده است كه بعد ازمدتى آن را دريافت كند آيا خمس فعلا به آن تعلق گرفته است يا بعد ازگرفتن پول افغانى تعلق مي گيرد؟