ج : اگر خمس نهال ها حساب شده باشد نموى آن در هر سال خمس دارد كه پرداخت خمس آن دو راه دارد: 1- نموى درخت ها هر سال قيمت گذارى و خمس آن حساب شود.2- بعد از آن كه درخت ها را براى فروش يا ساختن در و پنجره قطع كردند خمس نمو را حساب كنند.
س : 782 - كسى با پول منافع بين سال رخت و پارچه مي خرد وقتى كه سر سال خمسى اش مي رسد اين پارچه ها سه حالت دارد.ا- برخى از اين پارچه ها را لباس دوخته است اما نپوشيده است.2- بخشى از پارچه ها را خياط بريده است اما هنوز ندوخته است.3- بخش ديگرى هنوز دست نخورده در نزد خياط مانده است.آيا خمس به همه اين پارچه ها تعلق مي گيرد؟
ج : اگر لباس دوخته شده مورد نيازباشد خمس به لباس هاى دوخته شده و پارچه هاى بريده شده تعلق نمي گيرد مگر اين كه تا سال آينده بدون استفاده بماند اما پارچه هايي كه در نزد خياط دست نخورده مانده است خمس دارد.
س : 783 - رسم است كه كسى از سفر يا زيارت بر مي گردد يا عروسى مي كند يك قواره پارجة لباس به دوستان و خويشاوندان خود به عنوان تحفه و سوغات مي دهد اگر همين پارچه ها در خانه صاحبش تا سر سال بماند خمس دارد؟
ج : اگر يك سال بگذرد و به دوستان و خويشاوندان خود تسليم نكند خمس دارد اما اگر پيش از رسيدن سر سال به دوستان و خويشاوندان خود به عنوان سوغات تسليم كرد خمس ندارد.
س : 784 - پدر دامادى براى عيدى نامزد فرزندش يك قواره پارچه مي خرد.پارچه ياد شده تا هنگام سر سال خمسى پدرداماد درخانه اش مي ماند.اگر اين پارچه را ازمنافع بين سال يا با پول مخمس خريده باشد حكم خمسش تفاوت مي كند؟
ج : اگر پارچه ازمنافع بين سال خريده باشد وتا سر سال بماند خمس دارد اما اگر با پول مخمس خريده باشد خمس ندارد.
س : 785 - كسى پيش از رسيدن سر سالش،گوسفندى را مي خرد كه براى زمستان چاق كند و ازگوشتش استفاده كند درسر سال اين گوسفند اگر از منافع بين سال يا با پول مخمس خريده شده باشد خودگوسفند و نموى آن خمس دارد؟
ج : اگر از درآمد بين سال خريده شده باشد قيمت فعلى گوسفند خمس دارد نه قيمت خريد اما اگر با پول مخمس خريدارى شده باشد تنها اضافى قيمت آن خمس دارد نه اصل قيمت.
س : 786- كسى خمس بره و بزغاله اش را حساب مي كند و بعد از آن آنها را نگهدارى مي كند تا از پشم و زاد و ولد و از منافع آنها استفاده كند اگر آنها را به خاطر نيازمندى يا عدم نيازمندى فروخت تفاوت قيمت آنها خمس دارد.اگر خمس دارد فورا حساب شود يا تا سر سال بماند؟
ج : بره، بزغاله وگوساله اى كه خمس آنها پرداخت شده است اگر پيش از رسيدن سر سال آينده در مؤونه مصرف شود خمس ندارد و اگر تا سر سال آينده بماند و رشد و نمو و اضانه قيمت پيدا كند خمس ندارد مگر اين كه فروخته شود و قيمت آنها تا سر سال آينده بماند در اين صورت رشد و نمو و اضافه قيمت خمس دارد.
س : 787 - اگر بره نرگوسفند مورد نياز باشد وخمسش حساب شود در سال هاى بعد هم خمس دارد؟
ج : ترقى و نموى آن در پايان هر سال خمس دارد.
س : 788 - اگر در سال اول خمس درخت ميوه دار و غير آن داده شود در سال هاى بعد هم خمس دارد؟
ج : اگر درختان ميوه مورد نياز باشد تا وقتى كه ميوه نمي دهد ترقى آن در هر سال خمس ندارد.رشد و نموى درختان غير ميوه در هر سال خمس دارد.
س : 789 - كسى در ايران كار مي كند و پولش را براى برادرش در افغانستان مي فرستد كه با آن زندگى مشترك دارد صاحب اختيار هم برادرى است كه در افغانستان است آيا اين پولى ها خمس دارد؟
ج : اگر پول تا يك سال در نزد خودكارگر باشد خمس دارد اما اگر پيش از رسيدن سر سال براى برادرش بفرستد و او هم پيش از رسيدن سر سال خودش مصرف كند خمس ندارد اما اگر تا سر سال برادر مقيم افغانستان مصرف نشود خمس دارد.
س : 790- اگر كسى خانه اى را براى اجاره دادن بخرد، قيمت آن و ترقى قيمت آن خمس دارد؟
ج : اگر با پول غير مخمس خريده شده باشد قيمت و ترقى آن خمس دارد و بايد فورا حساب كند اما اگر باپول مخمس خريده شده باشد قيمت خانه خمس ندارد اما ترقى و اضافى قيمت بعد از فروش خانه خمس دارد و اگر از درآمد بين سال خريده شده باشد در پايان سال قيمت گذارى و خمس آن حساب شود.
س : 791 - اموالى را كه كودكان در سن صغارت مالك مي شوند بعد از بلوغ خمس دارد؟
ج : اخراج خمس آن اموال بعد از بلوغ كودك واجب نيست.
س : 792 - جهيزيه اى را كه تدريجا براى دختر نابالغش مي خرد و هديه مي كند اگر دختر بالغ شد خمس آن را بايد بدهد؟
ج : اگر مناسب شأن و موقعيت دختر باشد بعد از بلوغ دختر خمس ندارد.
س : 793- اگر خمس، زكات و رد مظالم ازمؤونه سال مستحق اضانه شود خمس به آن تعلق مي گيرد؟
ج : اگر منظور از خمس، سهم سادات باشد خمس به آنها تعلق مي گيرد.
س : 794- اگر پدر از درآمد بين سال خود جهيزيه مورد نياز دخترش را خريد اما تا سر سال بدون استفاده ماند خمس تعلق مي گيرد؟
ج : پرداخت خمس آن احوط است.
س : 795- كسى خانه يا زمينى را با اين هدف مي خردكه خانه را اجاره بدهد و زمين را بسازد و بفروشد آيا بعد ازگذ شت يك سال خانه، زمين و اضافه قيمت آن خمس دارد؟
ج : اگرخانه و زمين با پول مخمس خريده شده باشد خمس ندارد.اگر از درآمد بين سال خريده شده باشد در پايان سال خمس را پرداخت كند.اگر با پول غير مخمس خريده شده باشد خمس قيمت خانه را پرداخت كند.پرداخت خمس ترقى و اضافه قيمت را بعد از فروش خانه و زمين پرداخت كند.
س : 6 79 - اگر كسى بخواهد بدهكارى خود را از درآمد بين سال پرداخت كند مي تواند پيش از پرداخت خمس درآمد، بدهكارى خود را پرداخت كند؟
ج : اگر بدهكارى از سال هاى قبل يا سال جارى باشد تخميس درآمد واجب نيست زيرا اداى دين جزء مؤونه به حساب مي آيد.اما اگر بدهكارى سال هاى قبل را تا رسيدن سر سال به تاخير اندازد نخست خمس را حساب بعد از آن بدهكارى را پرداخت كند.
س : 797 - كسى كارش چاه كنى بوده است.اگر هفت متر چاه مي كنده هشت متر به صاحب كارش مي گفته و پول هشت متر را مي گرفته است اما اكنون پشيمان شده است و دسترسى به صاحب كارش هم نداردكه او را راضى كنداگرخمس پول را بدهد برى الذمه خواهد شد؟
ج : اين مسأله چهار صورت دارد: ا- اگر عين پول موجود و صاحب كار در دسترس است بايد برگرداند.2- اگر نه عين پول موجود و نه صاحب كار در دسترس است بايد به خاطر اختلاط پول حلال با حرام خمس آن را بدهد.3- اگر عين پول موجود اما صاحب كار در دسترس نيست بايد عين را به حاكم شرع بدهد.4- اگر عين موجود نيست اما صاحب كار در دسترس است بايد او را راضى كند.
س : 798 - كسى كه فرزندان كوچك و بزرگ دارد از دنيا مي رود فرزندانش مي داندكه پدرشان خمس مالش را نمي داده است آيا ورثه خمس ميراث را از اصل تركه ميت جداكند يا هركس خمس سهمية خود ازميراث را پرداخت كند؟
ج : اگر اموال ميت، خمس آن را كفايت مي كند.ورثه آن مقدارى را كه يقين دارند خمس در ذمه پدرشان است از اصل تركه جدا كنند.اعيان موجودة متعلق خمس به خاطر شمول اخبارتحليل، تخميس آن بر ورثه واجب نيست.
س : 799 - در بعضى مناطق ازكود حيوانى براى سوخت استفاده مي شود اگر اين كود در هنگام رسيدن سر سال تر و غير قابل استفاده باشد وتا سر سال آينده مصرف و تمام شود، خمس به آن تعلق مي گيرد؟
ج : اگركود حيوانى در هنگام سر سال تر است و عرفا ماليت دارد با همان حالى قيمت گذارى و خمس آن پرداخت شود و اگر عرفا ماليت ندارد خمس هم ندارد.
س : 800- اگر جنسى((به ذمه)) خريده شود وقيمت آن با پولى كه سال بر آن گذشته است پرداخت شود آيا تصرف درآن جنس جايز است؟
ج : تصرف جايز و تخميس قيمت خريد واجب است.
س : 801- اگركسى از درآمد بين سال براى خودكفن بخرد و پيش ازرسيدن سر سال از دنيا برود پرداخت خمس كفن واجب است؟
ج : واجب نيست.
س : 802- آيا به پولى كه خمس تعلق گرفته است مي توان آن را به ديگرى قرض داد وتصرف كرد؟
ج : تصرف درپول متعلق خمس جايز نيست.
س : 803- اگر پول متعلق خمس، حواله شود يا قرض داده شودكه دوباره گير نيايد آيا پرداخت خمس آن واجب است؟
ج : اگر خمس به پولى ياد شده تعلق گرفته باشد وصاحب پول در تخميس آن كوتاهى كرده باشد پرداخت خمس آن واجب است اما اگر همين پول از ارباح بين سال بوده باشد كه خمس به آن تعلق نگرفته است، خمس آن به گردن صاحبش واجب نيست.
س : 804- كسى كه پيش از ازدواج پولش را در اختيار پدرش قرار مي دهد آيا پدر مي تواند بدون اجازه فرزند خمس آن را حساب كند؟
ج : مي تواند خمس آن را حساب كند مگر اين كه فرزند منع كند.
س : 805- كسى كه ماده گاوى را براى شيردهى از درآمد بين سال مي خرد گاو ياد شده در هنگام رسيدن سر سال خمسى شيرده نيست اما آبستن است و پس از گذشت يك ماه از سر سال، گوساله اى به دنيا مي آورد و شيرده مي شود،آيا اين گاو با اين وصف خمس دارد؟
ج : اگر چند كه در هنگام سر سال خمسى قابل استفاده نيست اما چون شئوون خريدار ايجاب مي كند كه گاو شيرده داشته باشد، خمس ندارد.
س : 806- كسى كه نياز به لباس و فرش دارد اما پشم گوسفندانش دريك سال كفايت نمي كند براى همين پشم گوسفند را چند سال جمع مي كند تا فرشى ببافد و لباسى درست كند آيا پشم هاى ياد شده در سر سال خمس دارد؟
ج : بله، خمس دارد.
س : 807 - كارگرى كه در ايران كارمي كند مي تواند خمس خود را مطابق سر سالى كه خانواده اش در افغانستان دارد حساب كند؟
ج : بله.
س : 808- طلاى مسكوكى كه به عنوان زينت آلات استفاده مي شود خمس دارد؟
ج : مستحب است كه بعد از رفع نيازخمس آن داده شود اما واجب نيست زيرا در زمانى مورد ضرورت بوده است.
س : 809 - آيا طلاى مسكوك زكات دارد؟
ج : نه خير، زيرا طلاى مسكوكى وقتي زكات دارد كه مانند پول رايج امروز باشد.
س : 810- كسى كه شغل مجسمه سازى دارد و حدود هفتصد هزارتومان خمس درآمد آن شده است اما مجسمه ها تاكنون فروخته نشده است وقيمت آن هم تنزل كرده است آيا قيمت زمان حساب خمس را پرداخت كند يا قيمت مجسمه ها راكه اكنون تنزل كرده است؟
ج : اگر سنگ ها ماليت دارد مي تواند يك پنجم آن را به عنوان خمس پرداخت كند و يا قيمت آن را فرق نمي كند كه قيمت آن پايين آمده باشد ياگران شده باشد.
س : 811- كسى كه در افغانستان است و نياز شديد به پول دارد اما در ايران مال و سرمايه دارد ولى دسترسى به آن ندارد آيا مي تواند از وجوه شرعى (حق ابن سبيل ) مصرف عائله اش بكند؟
ج : اگر تا يك سال سرمايه و پول خودش به دستش مي رسد و قرض گرفتن هم برايش ممكن باشد مستحق وجوه شرعى (حق ابن سبيل ) نيست.
س : 812 - كسى كه خمس مال خود را نمي دهد زن و بچه هايش كه از آن مال مصرف مي كنند بر آنها واجب است كه خمس مصارف خود را حساب كند؟
ج : واجب نيست.
س : 813 - كسى كه خانه اى را با پول مخمس مي خرد تا يك سال در آن سكونت نمي كند بعد ازگذشت سال خمس به آن خانه تعلق مي گيرد واگربين سال خانه را بفروشد.خمس به قيمت آن تعلق مي گيرد؟
ج : تنها به ترقي و تفاوت قيمت خانه خمس تعلق مي گيرد البته در صورتى كه ما به التفاوت ياد شده در بين سال مصرف نشود.
س : 814- اگر ورثه يقين دارد كه مورث خمس نمي داده است خمس تركه بر ورثه واجب است؟
ج : اگر خمس به عين اموال ميراث تعلق گرفته است احوط اين است كه ورثه كبير خمس آن را حساب كند اما اگر مورث ازخمس بدهكاربوده است بايد نخست خمس اموال مورث را حساب كند بعد از آن ميراث را دربين خود تقسيم كنند.
س : 815 - اگر مورث مالى هم ندارد و در عين حال به ورثه وصيت مي كند كه فلان مبلغ به عنوان خمس پرداخت كنند آيا عمل به اين وصيت واجب است؟
ج : واجب نيست.
س : 816- اگر با پولى كه هنوز خمس به آن تعلق نگرفته است گندم و برنج خريده شود براى گندم و برنج سال خمس جداگانه در نظرگرفته مي شود يا با سال پول و قيمت گندم و برنج حساب مي شود؟
ج : سال گندم و برنج همان سال قيمت وپول آن است.
س : 817 - لوازم التحرير يا كتابى كه از طرف برخى از مؤسسه ها داده مي شود خمس به آن تعلق مي گيرد؟
ج : اگر در طول سال مصرف و استفاده نشود خمس دارد.
س : 818- اگر طلبه اى كه از وجوهات استفاده مي كند به جاى اتوبوس ازتاكسى و به جاى خمير دندان و صابون ايرانى از خمير دندان و صابون خارجى استفاده كند جايز است؟