ج : اگر سند و هبه نامة شرعى داشته باشند، وارثين برادران حق دارند، زمين را با اجره المثل آن بگيرند.
س : 1092- پدرى5 فرزند دارد، 3 فرزند كار مي كنند و 2 برادر ديگرشان چون كوچك اند كار نمي كنند، آن سه برادركه كار مي كنند درآمد حاصل ازكارشان را بدون هبه در اختيار پدر قرار مي دهند (طبق رسم معمول در منطقه )، حال اگر پدر فوت نمايد.اموال چگونه قسمت مي شود؟
ج : اگر پول حاصل ازكارشان را به پدر هبه نكرده باشند.مال كارگران مي باشد وكساني كه كار نكرده است شريك نيست.
س : 1093 - اگر زنى بدون قصد بخشش اموالش را در اختيار شوهرش قرار داده باشد، مي تواند از همسرش آن اموال را مطالبه نمايد يا بعد از مرگش از ماترك ا و بردارد؟
ج : چنانچه هبه نكرده باشد مي تواند برگرداند.
س : 1094- اگر كسى زمين خود را براى اولاد غايبش هبه نمايد و تا زمان فوت پدر اولاد در مسافرت باشند و در زمان حيات پدر قبض و اقباض صورت نگرفته باشد اين هبه صحيح است؟
ج : هبه باطل است و زمين ميراث است.
س : 1095- شخصى چهار فرزند دارد و درفرض موت خود ملكش را به اين ترتيب براى فرزندانش هبه يا وصيت مي كند: بخشى را براى دو پسرش كه از يك مادرند و بخشى را نيز براى دو پسر ديگرش و بخش سومي را با يك مقدار از توابعش بين چهار برادر مشترك مي گذارد و دو برادر بزرگ ادعا دارند كه مقدارى از توابع اين بخش مشترك، در بين منطقة علف كار دو برادركوچك واقع شده است.ولى برادران كوچك اين ادعا را قبول ندارند و بعد از فوت پدر به مدت 25 سال اين دو برادركوچك از آن محل استفاده نموده اند و پدر نيز در وصيت و يا هبة خود اسمي از آن محل نبرده است.حكم چيست؟
ج : اگر پدر آن املاك را براى فرزندانش هبه كرده باشد و فرزندان نيز در زمان حيات پدر آن زمين ها را قبض كرده باشند.هبه صحيح و لازم مي شود و بايد طبق حكم هبه عمل شود و اگر وصيت كرده باشد وصيت به مقدارثلث ويك سوم از اموال نافذ است و اگر وصيت زائد بر ثلث را تمام ورثه رضايت بدهند باز نافذ است و اگر ردكنند، زائد بر ثلث بين تمام ورثه تقسيم مي شود.اما حكم آن قسمت از توابع زمين مشترك كه بين زمين علف كار دو برادركوچك واقع شده است.اگر در زمان پدرزمين محياه و احياء شده بوده است، بايد مطابق وصيت و يا هبه عمل شود اگرحريم ملك و زمين است صاحب آن زمين نسبت به آن حريم اولويت دارد و اگركوه عام است همه برادران مي توانند از آن استفاده كنند.
س : 1096- شخصى مال و زمينش را براى پسران خود هبه مي كند.بعضى از پسران صغير و بعضى نيز غايب هستند، قبضى صورت نگرفته است و در زمان حيات پدر، نسبت به پسران صغارهم قبض شرط صحت هبه است؟
ج : نسبت به پسران غايب كه كبيرند هبه محقق نشده است، اما نسبت به صغار اگر واهب پدر يا جد پدرى باشد هبه صحيح است.
س : 1097- پدرى زمين خود را با اندكى تفاوت ,كم و زياد بين فرزندان خود تقسيم مي كند، بعد از فوت پدر يكى از فرزندان مي تواند تقسيم را بهم بزند و دوباره تقسيم كند؟
ج : اگر پدر مستميما تقسيم كرده باشد و حصة هر فرزند را تحويل داده باشد و او قبض كرده باشد، نمي توانند مجددا تقسيم نمايند.مگر به اتفاق همة وراث.
س : 1098 - شخصى با فشار و اصرار چند نفر, وادار مي شودكه قسمتى از زمين خود را به كسى هبه كند و بدون رضايت قلبى هبه مي كند و در سند هبه يادآور مي شود كه موهوب له بايد با پسران بنده همانند برادر به نيكى و خوبى رفتار نمايد.اما اكنون موهوب له بر عكس همانند يك دشمن با آنها رفتار مي كند آيا ميتواند فسخ كند؟
ج : از شرايط واهب ظاهر مي شود كه فشار به حد اكراه نبوده است، ولى اين هبه اگر مشروط به دوستى با فرزندان واهب بوده است به اين شرط عمل نكرده باشد، مي تواند فسخ كند.
س : 1099 - شخصى درحال فوت زمين تركة خود را به پسران برادرش هبه مي كند, در حاليكه خود واهب پسر دارد.اين هبه صحيح است؟
ج : چنانچه پسر برادرش قبول و قبض كرده باشد هبه صحيح است.اگر قبول و قبض نكرده باشد و يا پسر برادرش صغير و بدون ولى باشد، زمين مذكور ميراث است و بين ورثه تقسيم مي شود.
س : 1100- اگر شخصى زمين خود را براى اولادش هبه كند وبگويدكه تا زنده است اختيار تصرف آن را داشته باشد چنين هبه اى صحيح است؟
ج : اگر اولادش صغير بوده اند و زمين در قبض و اختيار واهب بوده است هبه صحيح است و اگر اولادش كبير بوده اند و قبول و قبض اولاد نيز در زمان حيات واهب تحقق يافته باشد باز هبه صحيح است.اما اگر اولاد در زمان حيات واهب قبض نكرده باشند هبه باطل است و زمين ميراث براى همه وراث مي باشد.
س : 1101 - ذوى الارحام چه كسانى هستند؟
ج : ذوى الارحام عبارتند از: اولاد و احفاد، اخوه و اخوات (برادران و خواهران ) و اولاد آنها، عمو و عمه و خالو و خاله.
س : 1102- اگر كسى مالى را به غير ذوى الارحام هبه نمايد و موهوب له فوت نمايد.آيا واهب مي تواند رجوع نمايد و مال موهوبه را كه نزد وارثش موجود است مطالبه نمايد؟
ج : اگرقبض و اقباض در زمان حيات واهب انجام گرفته باشد بافوت موهوب له هبه لازم مي شود و حق مطالبه از ورثه او را ندارد.
س : 1103 - در هبة معؤضه اگر قبل از تقليد عوض به واهب، عوض تلف شود، هبه بهم مي خورد؟
ج : اگر واهب بخواهد مي تواند مالش را پس بگيرد.
س : 1104 - در هبة معؤضه مي شود عقد و يا ايقاع را عوض قرار داد؟ مثل اينكه بگويد به شرطى اين مال را به شما مي بخشم كه فلان مالت را به من بفروشى و يا اينكه زنت را مثلا طلاق بدهى؟
ج : اگر عقد و ايقاع صحيح باشد مانند مثالى كه در سوال ذكر شده است.شرط قرار دادن آن در هبه اشكال ندارد.
س : 1105 - هدايايي كه بعد ازمراسم عروسى از سوى بستگان عروس و داماد به آن دو مي رسد، ملك هر دو است يا يكى از آن دو؟
ج : اگر احراز شود كه براى خصوص داماد يا عروس هديه شده است ملك او است و اگر اين اختصاص به يكى از آن دو احراز نشود، ظاهر اين است كه هدية بستگان داماد مال داماد و از بستگان عروس مال عروس است اما احتياطاً با هم مصالحه نمايند.
س : 1106- اگر شخصى مالى راكه به شخص غايبى هبه نمايد وموهوب له بعد از مدتها حاضر شود و از هبه آگاه كردد اگر در همان هنگام مال را قبض كند اولا: هبه صحيح است؟ و ثانيا: در صورت صحت منافعى كه در فاصله زمانى هبه و قبض كردن داشته است مال واهب است يا موهوب له؟
ج : اگر قبض در زمان حيات واهب صورت گيرد هبه صحيح و لازم است اگر هبه به ذى رحم باشد، و اگر غير ذى رحم باشد صحيح است و غير لازم نمائات و منافعى كه در فاصلة مذكور حاصل شده است مال واهب است.ولى نمائات بعد از قبض مال موهوب له است.
س : 1107- بيمار مي تواند در بيمارى مرگش پيش از يك سوم از اموال خود را به كسى هبه كند؟
ج : اگر واجد شرايط هبه باشد مي تواند هبه كند.
س : 1108 - پدر بزرگى مقدارى از زمين خود را براى نوه اش مي دهد اما نه به عنوان ملكيت، بعد از فوت او زمين مال كيست؟
ج : اگر قصدش تمليك نبوده است بلكه فقط اباحة تصرف باشد تا زمانيكه خودش زنده است، بعد از فوت پدر بزرگ زمين مذكور به ورثه انتقال پيدا مي كند و مطابق احكام ارث بايد عمل شود.
س : 1109- اگر شخصى تمام اموال خود را نزد دخترش بگذارد و خودش مهاجرت نمايد و در حال مهاجرت فوت نمايد، بعد از مدتى دخترش نيز فوت مي كند.اما شوهر اين خانم با همين پول كه نزد خانمش بوده است زمين خريدارى نمايد و به پسرش كه از زن ديگرش است هبه نمايد، زمين فعلا مال كيست وآيا آن شخص حق هبه كردن زمين را به پسرش دارد؟
ج : اگر زمين را به عين مال پدر دختر خريده باشد در صورتيكه همة وراث معامله را اجازه د هند زمين مال همه وراث مي شودكه يكى از اين وراث خود شوهر است (زيرا شوهر يك چهارم از اموال همسر را ارث مي برد) و اگر زمين را در ذمه خريده باشد و سپس قيمت آن را از اين مال داده باشد.معامله صحيح، زمين مال شوهر وهبه نيز صحيح است.اما شوهر ضامن آن مال است و بايد سهم ساير وراث را از آن مال بپردازد.
س : 1110 - خواهر و برادرى پدرشان را از دست مي دهند و مقدارى املاك و دارايى از پدر باقى مي ماند برادر مقدارى از زمين ارثيه اى را به عنوان شيربهاء به پدر خانم خود مي دهد و خواهر اعلام نارضايتى مي كند.و بعد از مدتى سهم الارث خويش را با دو شرط به برادرش واگذار مي كند كه عبارتند از:1- مبلغ پنج هزار پول نقد بايد اين برادر به خواهر بپردازد 2- اگر خواهر قبل از برادر فوت نمايد, برادر بايد سهم الارث خواهر را جهت انجام تكفين، تدفين و عبادات و خيرات براى خواهر به مصرف برساند.مبلغ مذكور به خواهر پرداخت نمي شود، برادر فوت نموده است و20 سال است كه املاك و دارايي اين خواهر در اختيار فرزندان برادر است، لطفا به سوالات زير باسخ دهيد: 1- آيا خواهر شرعا حق دارد كه سهم الارث خود را از فرزندان برادر مطالبه نمايد؟ 2- آيا حق مطالبة حاصلات 20 ساله اى املاك و داراى ها را از فرزندان برادر دارد؟ 3- مقدارى از زمين ارثيه اى مشترك را كه برادر به عنوان شيربهاء به پدر خانمش داده است آيا خواهر مي تواند به اندازه اى سهم خود كه در آن زمين شريك بوده است از ساير زمين هاى سهم الارث برادرش كه در تصرف فرزندا نش مي باشد از فرزندان برادر مطالبه نمايد؟ 4- سالها است كه فرزندان برادر املاك را اجاره داده اند و بخشى از درختان را فروخته اند.آيا خواهر حق اجاره بها (به مقدار سهم خود) و قيمت درختان فروخته شده را دارد؟
ج : 1- اگر برادر به شرط عمل نكرده است هبه به فسخ خواهر باطل مي شود و حق مطالبة سهم الارث خود را از فرزندان برادر دارد.2- اگر ثابت شود كه برادر به شرط عمل نكرده است.خواهر حق مطالبة اجره المثل 20 ساله را از فرزندان برادر دارد.3- اگر برادر به شرط عمل نكرده باشد و خواهر هم فسخ كرده باشد.سهم الارث خود را از زمينى كه برادرش به پدر خانمش داده است مي توانداز او مطالبه نمايد.اما نمي تواند به جاى آن زمين ديگرى از فرزندان برادرش بگيرد مگر با رضايت خود آنها.4- در صورت بطلان هبه خواهر حق دارد اجره المثل 20 ساله را مطالبه نمايد و اگر آن درخت ها قبلا درملك خواهر بوده است و بعداً فروخته شده است، قيمت درختها رانيز از فرزندان برادر مي تواند مطالبه نمايد و فرزندان برادر ضامن قيمت درختها مي باشند.
س : 1111 - خانمي سهم الارث پدرى خود را به برادرش هبه مي كند.اما شرط مي كند كه برادرش تا آخر عمر با او زندگي كند.اما برادرش بعد از چند سال از او جدا مي شود و زمين موهوبه را نيز مي فروشد.اين خانم حق فسخ دارد؟
ج : اگر برادر به شرط عمل نكرده باشد، خواهر حق فسخ دارد و بعد از فسخ، برادر حق فروش ندارد و نيز اگر برادر قبل از فسخ خواهر، زمين موهوبه را بفروشد، خواهر مي تواند آن معامله را امضاء نموده و قيمت زمين را بگيرد و يا اينكه اصل زمين را مطالبه كند.
س : 1112 - شخصى در زمان حيات خود تمام املاك و دارايي هايش را 6 قسمت مي كند، 5 قسمت آن را به 5 فرزندش مي دهد و يك قسمت را براى خودش اختصاص مي دهد و به فرزندانش مي گويد هركدام از شماكه مخارج كفن و دفن و پرداخت ديونم را بعد از من به عهده گيرد، يك ششم از املاك و دارايي هايش (كه در زمان حيات خود آن را به خود اختصاص داده بود) مال او باشد و يكى از فرزندان نيز به عهده مي گيرد.از جملة املاك اين شخص يك قطعه چمن است كه به صورت مشترك با فرزندان خود از آن استفاده مي كرده اند، مدت 3 سال است در زمان حيات پدراستفاده مي كرده است و بعدهاكه چمن را تبديل به زمين مزروعى نموده اند در هزينه اعمار زمين وكارهايي كه روى آن انجام شده است حصة پدر را هم داده است.اكنون بعد از اعمار چمن، ساير برادران در غياب اين برادر، زمين چمن را5 قست نموده اند و ادعا دارند كه در وصيت نامة پدر نيامده است كه چمن زارهم به 6 حصه تقسيم شود.چمن زار به كه تعلق دارد؟
ج : اگر يك ششم از تمام املاك خود را براى خودش گذاشته باشد و سپس آن را به پسرى داده باشد كه مخارج و ديونش را به عهده گرفته است، قهرا يك ششم چمن زار هم به همان فرزند تعلق دارد و درنتيجه دوششم اين چمن زار به اين فرزند تعلق دارد.اگرچمن زار در شش قسمت داخل نبوده است بعد از فوت پدربين 5 فرزند به 5 قسمت تقسيم مي گردد.
س : 1113 - پدرى زمين خود را با اختيار خودش تقسيم نموده و در اختيار پسرانش قرارمي دهد.البته بدون اينكه هبه نمايد.اما بعداً متوجه مي شودكه براى بعضى از پسرانش زميني باقي نمانده است و يا سهم بعضى از آنهاكم است.آيا مي تواند اين تقسيم را لغو نموده و دوباره عادلانه تقسيم نمايد؟