ج : آنچه واقف شرط كرده است بايد طبق آن عمل شود..
س : 1615 - زمينى كه براى ساختن مدرسه و حسينيه وقف شده است متولى وقف مي تواند بخشى از اين زمين موقوفه را براى احداث دكان و مغازه اختصاص دهد و سود حاصل از آن را به مصرف حسينيه و مدرسه برساند؟
ج : اگر دكان ساختن بر خلاف وقف نباشد و اجاره دادن آن به مصالح مدرسه و حسينيه موقوفه باشد اشكالى ندارد.
س : 1616 - حدود اختيارات متوّلى مدرسه و حسينيه در وضع مقررات و شرايط و لزوم و عدم لزوم رعايت آن تا چه اندازه است؟
ج : در محدودة مصالح مدرسه و حسينيه، متولى شرعى مي تواند مقررات و شرايطى را وضع نمايد و رعايت اين مقررات بر استفاده كنندگان الزامي است.
س : 1617- اگر كسى حاصلات زمين خود را براى مسجد يا حسينيه اى وقف نمايد اما مشخص نكند كه بذر و حق الزحمه كارگر وكشاورز از حاصل زمين كسر شود، مي شود كه بذر و حق الزحمه را از حاصل زمين كسركرد؟
ج : در فرض سؤال، بذر، مزد كشاورز و ديگر مصارف از حاصلات آن زمين موقوفه گرفته مي شود.البته در صورتيكه زمين متعلق وقف باشد نه حاصلات، زيرا وقف حاصلات باطل است.
س : 1618- شخصى زمين را وقف مدرسه علميه كرده است ولى بجز خود زمين (كه تماما وقف مدسه است ) پول و سرمايه براى ساختن مدرسه وجود ندارد، آيا فروختن بخشى از اين زمين و يا اجاره دادن آن براى ساختن مدرسه جايز است؟
ج : فروختن زمين وقف جايز نيست ولى اجاره دادن رمصرف كردن مال الاجاره برا ى مدرسه اشكال ندارد.
س : 1619 - زمينى كه منافعش براى حسينيه وقف شده است، آيا مي شود ازمنافع آن زمين براى عزادارى و روضه خوانى استفاده كرد و يا به سخنران و روضه خوان در آن حسينيه داد؟
ج : وقف زمين براى حسينيه صحيح است ولى وقف حاصل زمين باطل است و احوط اين است كه منافع حاصل از زمين موقوفه را در جهت رفع نيازمندى هاى خود حسينيه مصرف نمايند و در صورت عدم نياز مي توان در اقامة عزادارى و روضه خوانى مصرف نمود.
س : 1620- اگر مالي را براى عنوانى وقف كند كه خود واقف يكى ازمصاديق و افراد آن عنوان است، آيا واقف مي تواند از آن مال استفاده كند؟
ج : مي تواند استفاده كند.
س : 1621- در چه مواردى فروختن و تبديل مال موقوفه جايز است؟
ج : در مواردى كه استفاده از آن عين موقوفه در جهت وقف امكان نداشته باشد.
س : 1622- زمين مزروعى است كه حاصلاتش براى حسينيه وقف شده است.ولى مقدارى از آن زمين از حاصلات افتاده است، آيا مي شود آن مقدار از زمين را با زمين قابل كشت معاوضه كرد؟
ج : وقف حاصلات باطل است، اگر خود زمين موقوفه باشد معاوضة وقف جايز نيست و اگر قابل اجاره است اجرت آن به مصارف حسينيه برسد واگر قابل اجاره نباشد معاوضه نمايند.
س : 1623 - شخصى زمينى را براى حسينيه وقف نموده است كه حاصلات آن زمين در حسينيه مصرف شود و يك قسمتى از آن زمين درمرور زمان تبديل به سنگ زار شده است و قابل زرع نيست، شخص ديگرى سهوا ديوار خانه اش را روى آن زمين موقوفة غير قابل ذرع بنا كرده است.اين زمين موقوفه متولى شرعى ندارد.اگر سالانه اجره المثلى آن زمين را براى حسينيه مصرف كند اين شخص برى الذمه مي شود؟
ج : آن زمين به وقفيت خود باقى است و مصرف اجره المثل براى حسينيه با موافقت متولى اشكال ندارد.
س : 1624 - قبرستانى كه مدت صد سال از آن مي گذرد، مي شودكه روى آن مسجد، حسينيه ويا مدرسه ساخت؟
ج : اگر زمين وقف قبرستان باشد نمي شود در آن زمين حسينيه، مسجد و يا مدرسه ساخت و اگر وقف نباشد مانعى ندارد.
س : 1625- زمينى براى مدرسه علميه وقف شده است.و با همكارى مردم آن مدرسه تكميل شده است كمكهاى مردمي توسط شخصى جمع آورى گرديده است، چه كسى حق تعيين متولى دارد، صاحب زمين يا شخصى كه عهده دارجمع آورى كمي هاى مردمي بوده است و يا حاكم شرع؟
ج : واقف مي تواند كس ديگرى را به عنوان متولى انتخاب كند و اگر او تعيين نكرده باشد و در غياب او حاكم شرع مي تواند متولى تعيين كند.
س : 1626 - شخصى يك چهارم زمين خود را وقف كرده است و در صورتيكه زمين ايشان كفايت فرزندان و نوه هايش را نمي كند، آيا فرزندان مي توانند باتوجه به مصلحت ورثه يك قطعه زمين را ازطرف پدرمرحوم شان وقف كنند؟
ج : اگر واقف زمين موقوفه را كه يك چهارم كل زمين است معين كرده باشد كه فلان زمين را وقف كردم، وقف صحيح است و بايد ورثه عمل نمايند و اگر معين نكرده باشد و بطوركلى گفته باشد كه يك چهارم زمين خود را وقف كردم، چون كلى است صحت آن محل اشكال است.لذا ورثه مي توانند زمينى را كه يك چهارم كل زمين است وقف نمايد، تا ثواب آن براى پدرشان باشد.
س : 1627- در وسط زمين اينجانب حسينيه اى قرار دارد كه اكنون تبديل به مخروبه گرديده است و مزاحم زراعت است و اهالى محل نيز يك حسينيه اى ديگرى ساخته اند و اين حسينيه بلا استفاده است آيا مي توانم عوض آن در جاى ديگرى حسينيه درست كنم و اگر تعوفي آن جايز نباشد مي توانم آن را بفروشم و قيمت آن را در جاى ديگر مصرف كنم؟
ج : در صورتيكه از آن حسينيه در آينده براى اقامة عزادارى بهره بردارى نمي شود، عدول مؤمنين قيمت گذارى كنند شما قيمتش را در نزديكترين حسينيه به محل مصرف كنيد، و جايش را زراعت كنيد
س : 1628- در برخى روستاها رسم است كه مردم با هميارى و همكارى يكديگر زمينى را براى محل دفن مسلمين وقف مي كنند و بعد ازمدتى كه قريه تو سعه پيدا مي كند بعضى از اهالى ده كه زمين زراعتى در نزديكى و اطراف قبرستان داردكم كم به زمين زراعتى خود توسعه مي دهند.حال چند سوال مطرح است : اولا: آيا كسى حق دارد كه زمين اطراف قبرستان را كه قبلا مزروع نبوده است زراعت و تصرف نمايد با آنكه در حال حاضر مردگان را در همان قبرستان دفن مي كنند؟ ثانيا: در فرض زراعت و تصرف آيا مالك اين قسمت از زمين مي شود؟ ثالثا: آيا بقيه اهالى ده حق منع و جلوگيري از زراعت را دارند؟
ج : اگر زمين وقف قبرستان است كسى حق ندارد آن را جزء زمين مزروعى خود قرار دهد و اگر در آن زراعت و تصرف نمايد مالك نمي شود و ساير اهالى ده نيز حق ممانعت و جلوگيري از اين كار را دارند.
س : 1629- آيا با ادعاى همسر فرد متوفى مبتنى بر اينكه شوهرش زمينى را وقف كرده است، وقف بودن آن زمين ثابت مي شود در حاليكه هيچ سند و مدرك ديگرى كه مدعاى او را تأييد كند وجود ندارد؟
ج : وقف با شهادت يك زن ثابت نمي شود.
س : 1630 - شخصى مقدارى از زمين خود را براى حسينيه اى وقف كرده است و بعد از فوت واقف وراث او, زمين موقوفه را بين خود جهت كشاورزى تقسيم كرده اند و يك قسمت از آن زمين موقوفه در موقعيتى قرار دارد كه اسباب مزاحمت و مشقت صاحب زمين همجوار را فراهم كرده است و حاصل آن نيزكم شده است، آيا مالك زمين همجوار مي تواند، اين قسمت از زمين موقوفه را بخرد و قيمت آن را براى حسينيه موقوفه مصرف نمايد.
ج : ماداميكه قابل استفاده در مورد وقف است بيع آن جايز نيست.
س : 1631 - قبرستانى است كه موقوفه بودن و غير موقوفه بودن زمين آن معلوم نيست و اكنون در اثرسيلاب خراب شده است.كسى حق احياء آن را دارد؟ و اگر كسى زمين مذكور را احياءكند آيا ديگران حق ممانعت را دارند؟
ج : تا زمانيكه امكان دفن اموات در آن قبرستان وجود دارد بايد به صورت قبرستان باقى بماند.
س : 1632- آيا كاشتن درختان و اشجار ميوه دار (و يا غير آن) بر روى قبرستان مسلمين كه باعث خرابى و ويرانى قبور اموات مي گردد جايز است؟و استفاده از ميوه هاى چنين درختانى حلال است؟
ج : اگر باعث تخريب قبور و توهين اموات گردد جايز نيست اما اين درختان ملك كسى است كه از ابتدا مالك بوده و آنها راكاشته است و ميوه نيز تابع اصل درخت است.
س : 1633 - حسينيه اى در جاى تنگ و نامناسبى قرار دارد،مردم محل, حسينيه اى ديگرى در محل مناسبى مي خواهند بسازند، آيا وسايل و امكانات حسينيه اى قبلى را مي توانند به حسينية جديد منتقل نمايند؟
ج : اگر حسنية اول هنوز در عزاداريها مورد استفاده قرار مي گيرد.انتقال وسائل آن به حسينيه اى ديگر جايز نيست و اگر قابل استفاد نيست انتقال وسائل آن به حسينيه اى دوم اشكال ندارد.
س : 1634- مسجدى است كه در موقعيت نامناسب قرار دارد، نمناك، فرسوده، و در آستانة خراب شدن است به چند سوال در اين رابطه باسخ دهيد: ا- آيا مي شود اين مسجد را تخريب كرد و از مصالح ساختمان آن براى احداث مسجد ديگرى استفاده كرد؟
ج : تخريب آن براى اعمار خود همان مسجد جايز است و براى اعمار مسجد ديگر جايز نيست.2- بر فرض جواز تخريب، اين مسجد اسباب و وسائلى دارد كه جزء موقوفات آن است.واقفين مدعى اندكه ما باعتقاد اينكه حسينيه است وسائل را وقف كرده ايم، نقل دادن اين وسائل چه حكمي دارد؟
ج : درصورتيكه وقف خاص همان مسجد باشد نقل دادن آن جايز نيست.3- اگر از اين وسائل در ساختمان مسجد ديگرى استفاده شود جلب رضايت واقفين اين وسائل نيز لازم است؟
ج : در صورتيكه وقف همان مسجد كرده اند واقفين نيز حق انتقال آن را ندارند.
س : 1635 - شخصى زمين خود را وقف حسينيه مي كند.دو روز بعد (قبل از قبض انتخاب متولى) پشيمان مي شود و زمين را به اقارب خود هبه مي كند و بزودى فوت مي كند، وقف صحيح است يا هبه؟
ج : اگر وقف ساختن حسينيه كرده باشد وگفته باشد اينجا عزادارى امام حسين (عليه السلام) اقامه شود تا اقامة عزا نشود وقف تحقق پيدا نخواهد كرد.بنابراين هبه صحيح است در صورت كه موهوب له عين موهوبه را در زمان حيات راهب قبض كرده باشد.
س : 1636- دو قطعه زمين وقف حسينيه اى بوده است و درآمد آن هم به مصرف همان حسينيه مي رسيده است، حالا در نزديكى زمين هاى موقوفى حسينيه اى ديگرى احداث شده است، آيا حاصلات زمين هاى فوق الذكر را مي شود به مصرف حسينية تازه تأسيس رساند؟
ج : اگر وقف خاص باشد يعنى فقط براى حسينية اول وقف شده باشد.جايز نيست و اگر وقف عام باشد يعنى براى اقامة عزاى سيدالشهداء وقف كرده باشد مي توان از درآمدهاى زمين موقوفى براى حسينية جديد مصرف كرد.
س : 1637- محله اى مسجدى دارد كه به دليل افزايش جمعيت براى بر پايي مراسم مذهبى كوچك است وكفايت نمي كند و توسعه اى آن نيز بخاطر منازل شخصى اطراف آن، امكان ندارد.مردم محل تصميم دارند مسجد جديدى بسازند، اما بخاطر فقر و محروميت قادر به تامين هزينة آن نيستند آيا از سهم مبارك امام (عليه السلام) مي توانند براى ساختن مسجد جديد استفاده نمايند؟
ج : مسجد وقف نمازگزاران است، در صورت احداث مسجد جديد، مسجد اول بدون جهت تعطيل مي شود.براى انجام ديگر مراسم مذهبى جاى ديگرى از پول شخصى آماده نمايند.
س : 1638- درآمد دو قطعه زمين موقوفى همه سال از قديم الايام تاكنون در حسينيه قديمي محلى به مصرف نذرعاشوراى حسينى مي رسد.وقف عام يا خاص بودن اين زمين براى كسى معلوم نيست، اكنون حسينيه اى جديدى تاسيس شده است آيا مصرف كردن از درآمد اين زمين موقوفى براى نذر عاشورا در حسينيه اى جديد جايز است؟
ج : اگر وقف خاص بودن آن ثابت شده است نبايد جاى ديگر مصرف شود، و اگر اختصاص وقف ثابت نيست ولى عملا براى حسينية اولى مصرف مي شده است، احوط اين است كه براى همان حسينيه مصرف شود.
س : 1639- حسينيه اى است كوچك و غير قابل توسعه، مردم آن را خراب كرده اند و در جاى ديگر حسينيه اى بزرگي ساخته اند، آيا مي توان جاى همين حسينية مخروب را به فروش رساند و صرف حسينيه اى ديگرى كند؟
ج : تخريب آن حسينيه جايز نبوده است ولى اكنون كه خراب كرده اند و ديگر قابل استفاده نيست، با اجازه متولى زمين آن را بفروشند و قيمت آن را در حسينيه اى جديد مصرف نمايند.
س : 1640- پولى توسط عده اى وقف مسجد شده است، تا براى مسجد يك دستگاه ژنراتور برق خريدارى شود آيا جايز است از اين پول در صورت ضرورت، براى كار ديگرى مربوط به همين مسجد استفاده كرد؟ و اگر از درآمد آن پول بطور كلى در نيازمندى هاى مسجد مصرف شود جايز است؟
ج : پول نقد قابليت وقف را ندارد، زيرا در عين موقوفه شرط است كه عين باقى باشد و ازمنافع آن، موقوف عليهم استفاده نمايند، والبته اگر با آن پول وسائلى مانند ژنراتور، فرش ماشينى، موتور و غيره خريدارى شود، آن وسائل را وقف نمايد.
س : 1641 - تخريب قبرستانى كه حدود صد سال ازعمر آن مي گذرد، و تبديل آن به زمين كشاورزى شخصى يا عام المنفعه جايز است.مثلا مدرسه اى بسازند يا درآمد كشاورزى آن را به مصارف مدرسة علميه برسانند؟