ج : اگر خانه زائد بر ثلث اموال ميت نباشد مال مورد وصيت فروخته شده است اگر چه معامله صحيح است.ولى مصرف نمودن قيمت آن در غير مورد وصيت حرام است.
س : 1682- اگر شخصى وصيت كند كه اموال و ماترك او را در جهت انجام روزه, نماز، خمس، زكات، ختم قرآن و عزادارى و روضه خوانى اهل بيت (عليهم السلام) مصرف نمايند.اما بعضى از وراث از عمل به اين وصيت امتناع ورزند تكليف وصى چيست؟
ج : بر وصى واجب است كه موارد خمس و زكات را كه در وصيت آمده است از اصل مال خارج كند و ساير موارد را ازثلث مال مصرف نمايد اما در زائد بر ثلث محتاج به اجازه ورثه است.اگر بعضى از وراث اجازه دهند و بعضى رد كنند، وصى بعد از محاسبة دقيق، سهم كسانى را كه اجازه داده اند در موارد باقيمانده از وصيت مصرف نمايد و سهم كسانى را كه اجازه نداده اند به خودشان تسليم نمايد.
س : 1683- اگر شخصى وصيت كند كه بعد از فوتش خانة مسكونى او را عوض مهريه به همسرش بدهند آيا بر ورثه او واجب است كه خانة مسكونى را بدهند و يا به جاى آن وجه نقد هم مي توانند بدهند و اگر وارث عمل به وصيت نكند فقط معصيت كرده است يا نسبت به خانة مورد وصيت غاصب نيز هست؟
ج : بر ورثه واجب است كه به وصيت عمل نمايند مگر اين كه همسر موصى و متوفى به جاى منزل به وجه نقد راضى شود در اين صورت ذمه موصى برى مي شود و خانه ملك ورثه است.اما اگر وصيت كند كه خانه در مقابل مهر ملك زوجه باشد و زوجه نيز قبول كند خانه ملك اومي شود و احكام ملك بر آن مترتّب وتصرف ورثه حرام است.
س : 1684- اگر شخصى وصيت كند كه وصى او پس ازمرگ او خمسش را بپردازد اما ورثه مانع از خمس دادن مي شود به اين دليل كه ميت بچه هاى صغير دارد و آنها درتنگناى مالى قرار مي گيرند، تكليف وصى چيست؟
ج : اگر وصى قدرت عمل به وصيت ندارد تكليف از او ساقط است، اما موافقت و همكارى ورثه با وصى در جهت پرداخت حقوق واجب ميت، واجب است و نبايد مخالفت نمايد و در مضيقه قرارگرفتن صغار مجوز عمل نكردن به وصيت نمي شود.
س : 1685- اگر شخصى موارد مصرف يك سوم از اموالش را در وصيت نامه اش مشخص كند آيا ورثه حق تأخير درعمل به وصيت را دارند، مثلا درطى چند سال و به تدريج ثلث مال را درموارد وصيت مصرف كنند؟
ج : اگر موصى اذن در تأخير نداده باشد تأخير در عمل به وصيت جايز نيست.
س : 1686- اگر وصى براى عمل به موارد وصيت چاره نداشته باشد جز فروش بخشى از اموال و املاك موصى و از اين طريق ضرركلى به ورثه وارد شود.آيا وصى مي تواند ورثه را اجبار نمايد؟
ج : عمل به وصيت واجب است و تأخير جايز نيست (مگر اذن در تأخير داشته باشد) و ورثه حق ممانعت ندارند.البته در زائد بر ثلث توقف بر اذن ورثه دارد.
س : 1687 - شخصى وارث ندارد، وصيت مي كند كه تمام اموالش براى فقراء و ساكنين مصرف شود.اين وصيت درتمام اموال او نافذ است يا درثلث اموالش؟
ج : اگر حاكم شرع اجازه كند در تمام اموالش نافذ است.
س : 1688- زنى در اثر اختلاف با شوهرش مكررا گفته است كه بعد از من از اموالم به شوهرم چيزى ندهيد اما در هنگام وصيت اين موضوع را يادآور نمي شود و براى قضاء نماز و روزه اش وصيت مي كند در اين فرض شوهر ارث مي برد؟
ج : وصيت در يك سوم از اموال نافذ است براى نماز و روزه باشد يا غير آن دو، اما در فرض سوال مذكور، اگر زن وصيت كرده باشد به اندازه ثلث نافذ است و از دو ثلث باقيمانده كه مورد وصيت نيست شوهر ارث مي برد.
س : 1689- با شهادت زن وصيت اثبات مي شود؟
ج : بله، اما با شهادت يك زن، وصيت در يك چهارم از مال مورد وصيت، و با شهادت دو زن در نصف آن مال و با شهادت سه زن در سه چهارم آن مال و با شهادت چهار زن در تمام آن مال ثابت مي شود.
س : 1690 - شخصى وصيت مي كند كه يك سوم از اموالش در موارد معينى (كه خودش معين كرده است ) مصرف شود.اما ورثه بعد از فوت او منكر وصيت و مانع از عمل به آن مي شوند.و بعد از مدتى اكنون ورثه مي خواهند به وصيت عمل نمايند.قيمت زمان فوت موصى محاسبه شود يا قيمت موجود؟
ج : اگر ثلث را در اجناس و اعيان مخصوصى معين كرده باشند همان اجناس و اعيان به قيمت فعلى بايد محاسبه شود اما اگر ثلث را در وجوه نقديه معين كرده باشد مثلاگفته باشد فلان مبلغ را كه ثلث مال من مي شود، در موارد معينى خرج كنيد، همان مبلغ معين را بايد بپردازند، يعنى با همان مبلغ مثلا هر مقدار نماز، روزه و...در زمان وصيت انجام مي شد.الان نيز همان مقدار را انجام دهند.
س : 1691- اگر كسى ثلث اموالش در مواردى وصيت نمايد، ولى اين موارد هم واجب و هم غير واجب است و ثلث اموال هر دو را كفايت نكند،كدام را مقدم بداند؟
ج : موارد واجب را بر غير واجب مقدم نمايند.
س : 1692- اگر كسى به طوركلى وصيت كند كه از اموالم برايم خرج كنيد، و ورثة صغير نيز دارد، وصى چه مقدار از اموالش را مي تواند برايش مصرف كند؟
ج : اگر به حسب قرائن معمول ومتعارف، وصيت انصراف به مبلغ معينى نداشته باشد ظاهر اين است كه وصى طبق صلاحديد خود مي تواند به مقدار يك سوم از اموال مصرف نمايد.س:1693- اگر پدرى وصيت به نماز، روزه، رد مظالم بنمايد، پرداخت پول آنها بر ورثة صغير هم تعلق مي گيرد؟
ج : به مقدار يك ثلث از تمام اموال برداشته مي شود زائد بر آن بين ورثه تقسيم مي شود چه صغير باشند وياكبير ويا برخى صغير وبرخى كبير باشند.
س : 1694 - مادرى زمينش را به فرزندش تمليك كرده است و در مقابل آن وصيت مي كند كه فرزندانش چند سال قضاء نماز وروزه براى او بگيرند، فرزندان قضاء نماز و روزه را انجام داده اند اما حج را انجام نداده اند يكى از فرزندان كه وكيل آن مرحومه است.اصرار و پافشارى داردكه بايد حج را انجام دهيد، اما فرزندان مي گويند فعلا وضع معيشتى و اقتصادى ما خوب نيست، اگر حج را انجام دهيم اهل و عيال ما تلف مي شوند وظيفة شرعى فرزندان چيست؟
ج : اگر فرزندان در برابر تمليك زمين از سوى مادر به آنها، قضاء نماز , روزه و حج را قبول كرده باشند بايد به آن قرارداد عمل نمايند و حج را در اولين فرصت ممكن بايد انجام دهند واگر فعلا قدرت ندارند بايد زمين را كه از مادر گرفته اند بفروشند و حج را انجام دهند، زيرا تنفيذ وصيت واجب فورى است.
س : 1695 - شخصى50 سال قبل فوت نموده ونوشته اى از اوباقى مانده است كه در آن وصيت كرده است كه مبلغ چهار هزار افغانى در زيارات عتبات عاليات مصرف شود اما از آن زمان تا كنون ارزش پول تفاوت زيادى پيدا كرده است وظيفة ورثه چيست؟
ج : اگر مطمئن باشندكه نوشتة مذكور دست خط ميت و وصيت او است و از آن برنگشته است، و آن مبلغ نيز زائد برثلث نباشد وصيت لازم و نافذ است،و اگر زائد بر ثلث باشد در بيشتر از آن نياز به رضايت تمام ورثه دارند.اگر رضايت ندارند زائد بر ثلث بين وراث تقسيم مي شود.اما راجع به تنزل قيمت و ارزش پول : اگر ورثه عمدا عمل به وصيت را به تأخير انداخته باشند و پول را در مورد ديگرى مصرف كرده باشند.تفاوت قيمت را ضامن اند، به هر اندازه كه با آن پول در زمان وصيت و با توجه به ارزش آن زمان مي شد مصرف كرد، به همان ارزش و قيمت الان نيز براى ميت درعتبات عاليات مصرف كنند.س1696- اگر شخصى بدون وصيت فوت كند، و مديون هم باشد، و چند فرزند صغير دارد آيا دين ميت قبل از انتقال تركه و دارايي به ورثه و از اصل تركه اخراج مي شود، يا بعد از انتقال به ورثه؟
ج : اگر صغار ولى ندارند، اول بايد براى صغار با اجازه حاكم شرع ولى تعيين كنند و سپس مصارف واجبات ميت را مانندكفن و دفن و نيز ديون و بدهى او را از اصل تركه و دارايي جداكنند و بعد باقيمانده به ورثه انتقال پيدا مي كند.
س : 1697- اگركسى وصيت كند كه جنس معينى به يكى از فرزندانش داده شود، ولى قيمت آن پيش ازثلث ميت است وقابل قسمت هم نيست، تمام عين به موصى له داده شود يا بعد از قيمت گذارى به مقدار ثلث مال به او داده شود؟
ج : اگر ساير وراث رضايت دهند همه آن عين را به موصى له بدهند، و اگر رضايت ندهند، بايد قيمت گذارى شود و ثلث قيمت به موصى له داده شود و بقيه مال ورثه است.
س : 1698- مراد از ثلث كه وصيت در آن نافذ است، ثلث در زمان وصيت است يا ثلث بعد از موت موصى؟
ج : ثلث هنگام فوت موصى مراد است.
س : 1699 - اگر شخصى وصيت كند كه ثلث اموالش در امور خيريه مصرف شود، اما ديونش تمام تركه را فرا مي گيرد، پرداخت ديون مقدم است يا عمل كردن به وصيت؟
ج : اول ديون ميت را پرداخت نمايند اگر چيزى باقى ماند ازتركة ميت در مورد وصيت مصرف نمايند.
س : 1700- شخصى وصيت مي كند كه زمينى را فروخته و قيمت آن را درانجام حج مصرف نمايند، حدود30 سال است كه ورثه از زمين مذكور استفاده مي كند، و حج را انجام نداده است، وصى نيز فوت كرده است پسر برادر وصى كه ورثة ميت نيز مي باشد، اين زمين را رهن داده است آيا انجام ندادن حج مانع از فروختن و يارهن دادن زمين مي شود، اكنون حج بر چه كسى واجب است؟
ج : اگر ميت مستطيع و واجب الحج بوده و آن را انجام نداده باشد ونيز اگرمستطيع نبوده ولى وصيت به انجام حج كرده باشد و در صورت دوم زمين مذكور نيز زائد بر ثلث نباشد در هر دو صورت عمل به وصيت لازم است و تاخير بدون عذرجايز نيست و بعد ازفوت وصى، ورثه ميت حق تصرف درآن زمين را ندارند مگر با اجازه حاكم شرع يا اجازه وصى كه حاكم شرع (بعد از فوت وصى اول ) آن را تعيين كرده باشد.در غير اين صورت تصرفى كه در زمين كرده است فضولى است و اگر وصى يا حاكم شرع اجازه دادند معامله اى كه انجام داده است صحيح است وگرنه باطل است.اما فعلا حج به عهدة ورثه است، زيرا از دادن زمين به وصى ميت و فروختن آن خوددارى كرده است.
س : 1701- قطعه اى از زمين شخصى را (كه فوت كرده است) براى اجراى وصاياى او قيمت گذارى مي كنند، تا بفروشند.آيا وصى ميت اختيار دارد كه زمين را به هركه بخواهد بفروشد، يا بايد به اقرباي ميت بفروشد.با توجه به اينكه رسم بر اين است كه وراث و اقرباي نسبى ميتى كه وارث ذكور ندارد چنين زمينى را خريدارى مي كنند؟
ج : بهتر اين است كه اول زمين را به اقارب و بستگان موصى عرضه كند، اگر به قيمت واقعى خريدند به آنها بدهد و اگر از قيمت واقعى كمتر خواستند، وصى مي تواند آن را به غير اقارب بفروشد.
س : 1702- شخصى زمين خود را ابتدا براى فرزندش به دو حصة مساوى وصيت مي كند و دوباره بعضى از آن زمين را براى نوة خود وصيت مي كند، اين وصيت صحيح است؟
ج : وصيت در زائد بر ثلث نافذ نيست، بنابراين يك ثلث زمين مال نوه و دو ثلث مال وراث ديگر است.
س : 1703- شخصى فوت مي كند وفرزندان دختر و پسرى بجاى مي گذارد، و20 سال بعد از فوت پدر، بيشتر وراث مرد چند قطعه زمين موروثى شان را مي فروشند، در حال فروش همه وراث بالغ بوده اند و تا15 سال بعد از فروش (با علم به فروش زمين )كه زنده بوده اند هيچ اعتراضى نكرده اند.بعد از فوت ورثه اناث (دختران اين شخص) اكنون ورثه اناث او (نوه هاى دخترى) ادعاى حق مادرشان را دارند آيا فرزندان ورثه اناث 40سال بعد از فوت پدر بزرگ و20 سال بعد از فوت مادرشان (كه در اين 20سال ادعاى حق نداشته اند) حق دعوا دارند؟
ج : بعيد نيست كه دختران از حق خود اعراض نموده باشند.ولى از باب احتياط استحبابى به فرزندان دختران چيزى بدهند، تا رضايت آنها حاصل شود.
س : 1704 - وصى ميت حق تصرف در اموال منقول و غير منقول ورثه صغار و مجنون را بدون اجازه حاكم شرع دارد؟
ج : اگر به مصلحت صغارباشد مي تواند تصرف كند و نياز به اجازه حاكم شرع ندارد اما تصرف در اموال مجنون نياز به اجازه حاكم شرع دارد.
س : 1705- اگر كسى وصيت كند كه خانة مسكونى ام را به بچة صغيرم بدهيد.در حاليكه ورثه كبار نيز در آن خانه سكونت دارند، بعد از فوت پدر ورثه كبار بايد خانة مذكوررا تخليه نمايند؟
ج : اگر خانه كمتر از ثلث باشد مال بچه صغير است.ولى اگر مصلحت صغير در اين است كه با ساير ورثه در اين خانه زندگى كند تخلية خانه واجب نيست، تا وقتى كه بچه بالغ و رشيدگردد و در زائد بر مصلحت بچه اجره المثل خانه بر ذمة ورثه كباراست.وبعد ازكبير شدن بچه بايد به بچه بپردازند و يا از او طلب رضايت نمايند..
س : 1706- وصى مي تواند اجناس صغار را به قيمت عادلانه به خودش و يا ديگرى بفروشد و قيمت آن را در اختيار صغار قرار دهد و يا اينكه قيمت را بايد نگهدارد و بعد ازبلوغ به آنها بدهد؟