ج : شرط مذكور باطل است ولى مبطل عقد نيست.
س : 1744- شخصى از مال الارث كه مشترك بين چند نفر ديگر است، بدون اجازه ديگران زمين يا جنس ديگرى مي خرد، وارثين حق مطالبه مال الارث را دارند يا زمينى را كه شريكشان خريده اند؟
ج : اگر وارثين معامله را امضاء كرده باشند در زمين يا جنس خريدارى شده شريك مي باشند، اگر معامله را امضاء نكنند، عين مال خود و يا مثل و قيمت آن را حق دارند بگيرند.
س : 1745- اگر خانمي فوت كند و از او يك نوه و يك خواهر و شوهر باقى بماند اموال او چگونه تقسيم مي شود؟.
ج : يك چهارم سهم شوهر و سه چهارم مال نوه مي باشد و خواهرش ميراث نمي برد.
س : 1746- شخصى فوت مي كند.يك پسر و دو دختر دارد، دختران سهم الارث خود را نگرفته اند، ماترك پدر در اختيار پسر قرارگرفته است، هنگام فوت مثلا پنج صد هزار افغانى كامل ماترك پدر بوده است.و در اثر تجارت پسر اكنون سرمايه زياد شده است.و دختران ادعاى ميراث پدر دارند آيا از اصل اموال كه پنجصد هزار افغانى است ارث مي برد يا هم از اصل و منافع؟
ج : اگر اموال بين پسر و دختران مشترك باقى مانده است، اصل ومنافع مال مشترك است، اما اگر پسر با اذن خواهران روى اصل سرمايه كاركرده باشد و خواهران گفته باشند كه منافع آن مال خودت باشد و دختران در اصل سرمايه شريك اند نه منافع، و اگر به شرط اشتراك در منافع اذن داده باشند باز اصل و منافع مشترك است، ولى برادر حق اجره المثل را از اصل و منافع مال دارد.اگر تبرّعا (رايگان) كار نكرده باشد.
س : 1747- شخصى فوت مي كند و زنش حامله بوده است، يك ماه پس از فوت شوهر طفل به دنيا مي آيد اما در هنگام ولادت زنده بودن طفل مشكوك است.معلوم نيست كه آيا طفل قبل از ولادت و در شكم مادر و يا در حين ولادت و يا بعد از ولادت مرده است، ولى افراد حاضر در لحظة ولادت مي گويند بچه مرده به دنيا آمده است، آيا حمل هم ارث مي برد؟
ج : اگر طفل زنده متولد شود ارث مي برد، اگر مرده متولد شود ارث نمي برد، اگر چه طفل در زمان حيات پدردر شكم مادر زنده بوده باشد و در فرض سوال به دليل مشكوك بودن حيات طفل در زمان ولادت و شهادت شاهدان عينى بر مرده متولد شدن طفل، ارث نمي برد و اگر اين شخص فرزندى نداشته باشد.زن يك چهارم از مال شوهر ارث مي برد و اگر فرزند داشته باشد(اگر چه از همسر ديگر) سهم زوجه از ارث يك هشتم است.
س : 1748 - زوجة شخص متوّفاى همه ساله يك هشتم ازميوه هاى درختان همسر متوفاى خود را به عنوان سهم الارث مي برد و حاضر به گرفتن قيمت درختان نيست.اولا: اين درختان به عنوان ميوه دار قيمت گذاري مي شوند يا درختان قطع شده؟ و ثانيا: زن حق امتناع از فروش درختان وگرفتن قيمت را دارد؟ در صورت داشتن حق امتناع، همه ساله حق داردكه يك هشتم ازميوه هاى درختان را ببرد؟ و ثالثا: اين زن مالك قيمت يك هشتم زمان فوت شوهر است يا مالك قيمت امروز؟
ج : اگر هنگام فوت شوهر، درختان داراى ميوه بوده است، زن از عين ميوة همان سال نيز يك هشتم ارث مي برد، اما از ميوه هاى سال بعد ارث نمي برد، و چنانچه ورثه ميت رضايت ندهند، هر چه را كه برده است بايد قيمت آن را به ورثه برگرداند.و اگر ورثه درآن زمان قيمت اشجار وخانه را به زن نداده باشند و زن حاضر به گرفتن قيمت نبوده است.اكنون بايد قيمت همان زمان را بدهند نه قيمت امروز را و درختان نيز به عنوان درختان ميوه دار و با فرض بقاء در روى زمين به قيمت آن روز قيمت مي شود (نه به عنوان درختان قطع شده ) و نيز زن حق امتناع ازگرفتن قيمت و امتناع از فروش درختان را ندارد، زيرا مالك يك هشتم خود درختان نيست تا اختيار فروش داشته باشد، بلكه مالك يك هشتم از قيمت درختان است.
س : 1749- اگر زن حامله با حملش در اثر تصادف بميرند از همديگر ارث مي برند؟
ج : از همديكر ارث نمي برند.
س : 1750- اگر زن طلاق خلعى بگيرد و در بين عده يكى از زوجين فوت كند از همديگر ارث مي برند؟
ج : ارث نمي برند، اما اگر طلاق رجعى باشد ارث مي برند.
س : 1751- زنى از شوهر خودش بچه دار نمي شود، اما از طريق تزريق منى مرد بيگانه در رحمش بچه دار مي شود، آيا اين بچه از اين زن و شوهر ارث مي برد؟
ج : البته اين كار حرام است ولى اگر اين كار راكرده اند، مادر با اين بچه از همديگر ارث مي برند.اما شوهر زن با اين بچه از همديگر ارث نمي برند.
س : 1752 - پدر زمين هاى خود را بين فرزندانش تقسيم مي كند، اما نسبت به تمليك, يا هبه يا اباحة در تصرف چيزى اظهار نمي كند، آيا اين تقسيم موجب ملكيت است يا بعد از فوت پدر دوباره بايد تقسيم شود؟
ج : اگر تقسيم و واگذارى به اين عنوان بوده است كه بعد از مردن ملك آنها بشود.اين تمليك نيست بلكه در واقع وصيت تمليكيّه مي باشد و اگر قسمت ها مساوى باشد يا زيادى بيش از ثلث نباشد نافذ است، ولى اگر پدر بعدا ادعا كند كه من تمليك نكرده ام حرفش پذيرفته است.
س : 1753- اگر پدرى چندين دست لباس، يا چندين جلد قرآن كريم و چندين عدد انگشتركه همه گران قيمت اند داشته باشد همه ازپسر بزرگ است؟
ج : لباس هاى مستعمل و استفاده شدة ميت و يا لباس هايى كه آمادة پوشيدن ميت بوده است به پسر بزرگ مي رسد، اگر چه متعدد باشد، اما در مصحف و انگشتر اگر بيشتر ازيكى باشد احوط اين است كه بين همه وراث با مصالحه تقسيم شود يا با رضايت بقيه به پسر بزرگ برگردد، و نيز اگر انگشتر از اشياء قيمتى مانند الماس ونحوآن باشد.
س : 1754- آيا ديه جزء ماترك مقتول است و بين وراث تقسيم مي شود و اگر ميت مقتول وصيت به ثلث كرده باشد شامل ثلث ديه خود مقتول هم مي شود؟
ج : جزء تركه است و بين وراث تقسيم مي شود مثل ساير تركه وهمچنين وصيت به ثلث شامل ثلث ديه نيز مي شود، ولى از ديه خويشان مادرى چه خواهران و چه برادران و اولاد ايشان ارث نمي برند.
س : 1755- زنى در اثر تصادف فوت مي كند وارثش پدر و شوهرش هستند.شوهر مدعى است كه من مبالغى را در مراسم فاتحه و ختم قرآن مصرف كرده ام، اول بايد مصارف را از ديه بردارم بعد ديه را با پدر زنم تقسيم مي كنم آيا شوهر چنين حقى دارد؟
ج : بدون رضايت پدر زن خود حق برداشتن را ندارد.
س : 1756- شخصى زمينى را خريده است و در هنگام خريدگفته است كه اين زمين از دو فرزند كوچكم است، اما20 سال بعد فوت كرده است ولى مجددا و بخصوص در هنگام فوت چيزى در اين مورد اظهار نكرده است، با توجه به اينكه فرزندان كوچك چهار نفر شاهد برگفتة پدر خود در هنگام خريد زمين دارند, فرزندان ديگر در آن زمين سهم دارند؟
ج : اگر در زمان گفتة پدر آن دو فرزندش صغير بوده اند، زمين ملك همان دو صغير شده است و اگر بالغ بوده اند، درصورتى ملك آن دو شده است كه پدر هبه كرده باشد و آن دو قبول و قبض كرده باشند و ساير فرزندان از بقيه اموال پدر ارث مي برند.
س : 1757- شخصى مي ميرد و يك دختر بجايش باقي مي ماند، دختر شوهر مي كند و صاحب فرزند مي شود، بعد از مدتى زن و فرزندش هر دو فوت مي كنند.اما يك نوه از آن زن باقى مي ماند و يك برادر مادرى نيز دارد ارث به كه تعلق مي گيرد؟
ج : ميراث به نوة آن زن تعلق مي گيرد.
س : 1758- زنى كه سهم الارث خود را از اموال شوهرش نگرفته است، پرداخت حق اوبه عهدة كيست؟
ج : اگر ميت وصى دارد بايد وصى از تركة ميت اخراج كند و اگر وصى ندارد، ورثه كبار به اذن حاكم شرع پرداخت كنند.
س : 1759- شخصى فوت مي كند و از او يك نوه و سه فرزند بجا مي ماند، نوه ادعا دارد كه پدر بزرگم تمام زمين ها را به من هبه كرده است و شاهدان بر هبه نيز از دنيا رفته اند حكم چيست؟
ج : با وجود فرزند نوه ارث نمي برد، اگر هبه با بيّنه شرعى ثابت نشده باشد، هبه ثابت نيست.
س : 1760 - شخصى فوت مي كند و وراثش عبارتند از: يك برادر و خواهر پدرى و مادرى و دو برادر و يك خواهر مادرى و يك همسر بدون فرزند، و وصيت كرده است كه يك سوم اموالم در واجبات و مستحبات من مصرف شود، حالا آن دو ثلث ديگر چگونه بين وراث مذكور تقسيم مي شود؟
ج : يك ثلث از دو ثلث به دو برادر و يك خواهر مادرى داده مي شود و يك چهارم از دو ثلث به همسر داده مي شود، و باقيمانده مال به برادر و خواهر پدرى و مادرى داده مي شود.س:1761- اگر زنى فوت كند و وارثى غير ازشوهر نداشته باشد،آيا تمام ميراث به شوهر مي رسد؟ و اگر شوهر قبل از او بميرد به كه مي رسد؟
ج : اگر زن وارثان بعيدى مانند نوة عمو، نوة خالو، عمه و نوة خاله نداشته باشد، تمام تركة ا و مال شوهرش مي شود، و اگر شوهرش زودتر از خودش بميرد تركه مال امام (عليه السلام) است و به حاكم شرع داده شود.
س : 1762- اگر بعضى از وارثين ميت صغير باشند اموال ميت تقسيم مي شود؟
ج : صغير بودن بعضى از وارثين مانع از تقسيم تركه نمي شود:
س : 1763- گاه وارثين بعد از اخراج ثلث ميت، بقيه اموال را مشتركا استفاده مي كنند و چه بسا در بين وارثين افراد صغير نيز وجود دارند، آيا تصرف در اموال مشترك به اين صورت جايز است؟
ج : تصرف وراث در اموال مشترك بين صغير وكبير بخاطر متضرّر شدن صغار جايز نيست، بايد اول حصة صغار را جدا نمايند و بعد از آن وراث كبار با تراضى به هر نحوكه بخواهند مي توانند تصرف نمايند.
س : 1764- شخصى زمين خود را به بيع خيارى مي فروشد و قبل از پايان مدت خيار فوت مي كند و ديونى نيز دارد، يكى از وارثين همسرش است.آيا قيمت زمين فروخته شده (كه ميت آن را در زمان حيات خودگرفته بود) نيز مانند ديون ميت اول ازتركه استثناء مي شود، بعد تركه بين وراث تقسيم مي شود؟
ج : تركه به شمول قيمت زمين تقسيم مي شود و استثناء نمي شود، بعد از تقسيم اگر وراث خواستند فسخ كنند.از سهميه خود بايد قيمت را برگردانند.اما حق خيار به همه وراث ازجمله زوجه منتقل مي شود.اگر همسر به فسخ راضى نشود ساير وراث حق فسخ ندارند و راه حل اين است كه فرزندان و ساير وراث ميت ازمال شخصى خود به مقدارسهمية زوجه به او بدهند.و اوآنها را درفسخ وكيل بگيرد.وقتى فرزندان اعمال خياركردند.زمين ملك آنها مي شود.
س : 1765 - شخصى بعد از فوت مبلغ نود هزار افغانى به ارث مي گذارد.وصيت به ثلث هم كرده است.و از طرفى بدهكارى هم دارد.ماترك اين شخص چگونه تقسيم مي شود؟
ج : اول دين ميت اداء مي شود و بعد از آن ثلث براى عمل به وصيت كشيده مي شود وبقيه بين ورثه تقسيم مي گردد درسوال مذكور اگر دين مثلا 15 هزار باشد اول مقدار دين كشيده مي شود، 25 هزار ثلث باقيمانده در موارد وصيت مصرف مي شود و 50 هزار بين وراث تقسيم مي شود.
س : 1766- وجوهات شرعيه مانند خمس، زكات، كفارات و نذورات كه به عهدة ميت است از اصل تركه جدا مي شود يا از ثلث؟
ج : اگر وصيت كرده باشد كه واجبات مذكور از ثلث مالم داده شود، از ثلث پرداخت مي شود.اگر براى ثلث مصارف ديگرى را تعيين كرده باشد، وجوهات مذكور از اصل تركه داده مي شود، به جزء كفارات، عهد و نذركه از ثلث داده مي شود.
س : 1767- اگر فرزندى از پدرش بخواهدكه در زمان حيات خود، فلان زمين يا فلان خانه را مثلا به عنوان سهم الارث به من واگذاركن، و بعد از فوت شما چيزى از ميراث شما نمي خواهم اين صحيح است؟
ج : اگر پدر زمين يا خانة مذكور را در زمان حيات خود به پسرش بدهد.عنوان هبه دارد نه ميراث، ولى پدر مي تواند اين هبه را مشروط كند به عدم مطالبة ميراث كه اگر بعداً مطالبة ميراث نمايد ساير وراث مي توانند هبه را فسخ نمايند.اگر چنين شرطى نكند پسر بعد از قبول و قبض در زمان حيات پدرعين موهوبه را مالك مي شود و بعد از فوت پدرحق مطالبة ميراث دارد.
س : 1768- زنى كه حامله است از شوهر متوفاى خود چه مقدار ارث مي برد؟ آيا حمل او نيز ارث مي برد؟
ج : اگر ميت از اين زن يا از زن ديگرى فرزندى داشته باشد زوجه يك هشتم ارث مي برد و اگر فرزند نداشته باشد، فعلا يك هشتم به او داده مي شود.و سهم دو پسر نيز احتياطاً كنارگذاشته مي شودكه اگر در آينده دو پسر به دنيا آمد (دو قلو) به آن دو داده مي شود و اگر يك پسر يا يك دختر به صورت دوقلو يا به تنهايي به دنيا آمدند از آن دو سهم كنارگذاشته شده به او داده مي شود و باقيماندة آن بين همه وراث تقسيم مي شود اما اگر درآينده حمل مرده به دنيا آمد (و ميت فرزند ديگرى هم نداشته باشد) زوجه يك چهارم ارث مي برد و دو سهم كنار گذاشته شده نيز بين وراث تقسيم مي شود.