"سوم" زنى كه از خون پاك نمى شود ولى دو ماه پشت سر هم چند روز از خونى كه مى بيند نشانه حيض، و بقيه نشانه استحاضه را دارد و شماره روزهاى كه خون نشانه حيض دارد در دو ماه يك اندازه است، اما وقت آن يكى نيست. كه در اين صورت هر چند روزى كه خون او نشانه حيض را دارد عادت او مى شود، مثلاً اگر يك ماه از اول ماه تا پنجم و ماه بعد از يازدهم تا پانزدهم خون او نشان حيض، و بقيه نشانه استحاضه را داشته باشد شماره روزهاى عادت او پنج روز مى شود و اگر در ماه هاى آينده پنج روز بصفات حيض باشد بلا اشكال حيض است.
(مسأله 537): زنى كه عادت عدديه دارد، اگر با نشانه هاى حيض كمتر يا بيشتر از شماره عادت خود خون ببيند و از ده روز تجاوز نكند تمام آنها را حيض قرار دهد اگر چه خون قطع نشود و بدون داشتن نشانه هاى حيض از ده روز تجاوز كند، و اگر با نشانه هاى حيض از ده روز تجاوز كرد بايد از موقع ديدن آن خون بشماره روزهاى عادتش حيض و بقيه را استحاضه قرار دهد.
4 ـ مضطربه:
(مسأله 538): مضطربه يعنى زنى كه چند ماه خون ديده ولى عادت معينى پيدا نكرده، اگر بيش از ده روز خون ببيند و همه خونهائى كه ديده داراى نشانه هاى حيض باشد، شش يا هفت روز را حيض قرار دهد و بقيه استحاضه است. و اگر به نشانه هاى حيض نباشد در مقدار عادت خويشاوندان خود احتياط كند و بقيه را استحاضه قرار دهد.
(مسأله 539): مضطربه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض و چند روز ديگر نشانه استحاضه دارد، چنانچه خونى كه نشان حيض دارد كمتر از سه روز و بيشتر از ده روز نباشد، همه آن حيض است و اگر همه آن را كه نشانه حيض دارد نشود حيض قرار دهد، مثل آنكه پنج روز به نشانه هاى حيض و پنج روز به نشانه هاى استحاضه و پنج روز دوباره به نشانه هاى حيض ببيند، پس اگر آنچه به نشانه هاى حيض است هر كدام را بشود حيض قرار دهد به اينكه هر كدام كمتر از سه روز و بيشتر از ده روز نباشد بايد در هر دو خون احتياط كند، و آنچه در وسط است و به نشانه هاى حيض نيست استحاضه قرار دهد و اگر فقط يكى از آنها را بشود حيض قرار داد همان را حيض و بقيه را استحاضه قرار دهد. مثل اينكه در ماه رجب از اول تا هشتم خون به صفات حيض ببيند و پاك شود و در هفدهم
همان ماه تا بيست و يكم خون به نشانه هاى حيض ببيند و تا بيست و ششم خون به صفات استحاضه ببيند و از بيست و هفتم تا سى و يكم به نشانه هاى حيض خون ببيند كه در اينجا پنج روزى را كه از هفدهم شروع شده اگر چه به نشانه هاى حيض است نمى شود حيض قرار داد، زيرا كه بين آن و حيض قبلى
ده روز فاصله نشده است بنا بر اين بايد، در سه روز اخير آن عبادات را ترك كند، و در پنج روز اخير احتياط كند بين تروك حائض و افعال مستحاضه، و احتياطاً در سه روز كه عبادت را ترك كرده بوده قضا كند.
5 ـ مبتدئه:
(مسأله 540): مبتدئه يعنى زنى كه دفعه اول خون ديدن او است اگر بيشتر از ده روز خون ببيند و همه خونهاى كه ديده داراى نشانه هاى حيض باشد، بايد عادت خويشان خود را حيض و بقيه را استحاضه قرار دهد و اگر خويشى نداشته يا عادت خويشانش مختلف باشد ماه اول را شش يا هفت روز حيض قرار داده و تا ده روز احتياط كند و در ماه هاى بعد سه روز را حيض قرار داده و تا شش يا هفت روز احتياط كند.
(مسأله 541): مبتدئه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض و چند روز ديگر نشانه استحاضه را داشته باشد، چنانچه خونى كه نشانه حيض دارد كمتر از سه روز و بيشتر از ده روز نباشد، همه آن حيض است، ولى اگر پيش از گذشتن ده روز از خونى كه نشانه حيض دارد دوباره خونى ببيند كه آن هم نشانه خون حيض را داشته باشد. مثل آنكه پنج روز خون سياه و نه روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سياه ببيند، بايد خون وسط را استحاضه قرار دهد و در دو طرف آن احتياط كند چنانكه در مضطربه گذشت.
(مسأله 542): مبتدئه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض و چند روز ديگر آن نشانه استحاضه داشته باشد. ولى خونى كه نشانه حيض دارد از سه روز كمتر باشد مقتضاى احتياط اين است كه تا مقدارى عادت خويشان خود جمع كند بين تروك حائض و افعال مستحاضه و بعد از آن را استحاضه قرار دهد.
6ـ ناسيه:
(مسأله 543): ناسيه يعنى زنى كه مقدار عادت خود را فراموش كرده است اگر خونى به نشان حيض ببيند كه كمتر از سه روز و بيشتر از ده روز نباشد آن را حيض قرار دهد، و اگر آن خون بيشتر از ده روز باشد تا هر زمانى كه احتمال بقاء عادت را مى دهد حيض قرار داده و بقيه استحاضه است، ولى
در صورتى كه احتمال بقاء عادتش در بيشتر از هفت تا ده روز باشد پس از روز هفتم احتياط كند به جمع كردن بين افعال مستحاضه مثل خواندن نماز، و گرفتن روزه، و تروك حائض يعنى با شوهر نزديكى نكند، و به مسجد نرود، و مسّ كتابت قرآن نكند.
مسائل متفرقه حيض:
(مسأله 544): مبتدئه و مضطربه و ناسيه و زنى كه عادت عدديه دارد، اگر خونى ببيند كه نشانه هاى حيض را داشته باشد، بايد عبادت را ترك كند و چنانچه بعد بفهمد حيض نبوده بايد عبادتهاى را كه بجا نياورده اند قضا نمايند.
(مسأله 545): زنى كه در حيض عادت دارد، چه در وقت حيض عادت داشته باشد چه در عدد حيض يا هم در وقت و هم در عدد آن، اگر دو ماه پشت سر هم بر خلاف عادت خود خونى ببيند كه وقت آن يا شماره روزهاى آن، يا هم وقت و هم شماره روزهاى آن يكى باشد، عادتش برمى گردد به آنچه در اين دو ماه ديده است مثلاً اگر از روز اول ماه تا هفتم خون مى ديده و پاك مى شده چنانچه دو ماه از دهم تا هفدهم ماه خون ببيند و پاك شود از دهم تا هفدهم عادت او مى شود.
(مسأله 546): زنى كه معمولاً ماه يك مرتبه خون مى بيند اگر در يك ماه دو مرتبه خون ببيند، كه نشانه هاى حيض را داشته باشد و فاصله بين آن دو خون كمتر از ده روز نباشد، بايد هر دو را حيض قرار دهد.
(مسأله 547): مقصود از يك ماه گذشتن سى روز از ابتداء خون ديدن است نه از روزى اول ماه تا آخر ماه.
(مسأله 548): اگر سه روز يا بيشتر خون ببيند، كه نشانه حيض را دارد بعد ده روز يا بيشتر خونى ببيند كه نشانه استحاضه را دارد و دوباره سه روز خونى به نشانه هاى حيض ببيند، بايد خون اول و خون آخر را كه نشانه هاى حيض داشته حيض قرار دهد.
(مسأله 549): اگر زن پيش از ده روز پاك شود و بداند كه در باطن خون نيست، بايد براى عبادتهاى خود غسل كند، اگر چه گمان داشته باشد كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بيند، ولى اگر يقين داشته باشد كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بيند نبايد غسل كند.
(مسأله 550): اگر زن پيش از ده روز پاك شود، و احتمال دهد كه در باطن خون هست، بايد قدرى پنبه داخل فرج نمايد و كمى صبر كند و بيرون آورد، پس اگر پاك بود، غسل كند و عبادتهاى خود را بجا آورد و اگر پاك نبود چنانچه در حيض عادت ندارد يا عادت او ده روز است بايد صبر كند كه اگر پيش از ده روز پاك شد غسل كند و اگر سر ده روز پاك شد، يا خون او از ده روز گذشت، سر ده روز غسل نمايد، و اگر عادتش كمتر از ده روز است، در صورتى كه بداند پيش از تمام شدن ده روز يا سر ده روز پاك مى شود نبايد غسل كند، و اگر احتمال دهد كه خون او از ده روز مى گذرد بايد يك روز عبادت را ترك كند، و بعد جائز است احكام مستحاضه را جارى كند، و احوط اين است كه تا روز دهم بين تروك حائض و اعمال مستحاضه جمع كند، و اين حكم مختص زنى است كه قبل از عادت مستمرة الدم نبوده، والاّ بعد از گذشتن عادت جائز نيست عبادت را ترك كند.
(مسأله 551): اگر چند روز را حيض قرار دهد و عبادت نكند، بعد بفهمد حيض نبوده است، بايد نماز و روزه اى كه در آن روزها بجا نياورده قضا نمايد، و اگر چند روز را به گمان اينكه حيض نيست عبادت كند، بعد بفهمد حيض بوده، چنانچه آن روزها را روزه نيز گرفته باشد بايد قضا نمايد.
نفـاس:
(مسأله 552): از وقتى كه اولين جزء بچّه از شكم مادر بيرون مى آيد، خونى كه زن مى بيند، اگر پيش از ده روز يا سر ده روز قطع شود، خون نفاس است، و زن را در حال نفاس، نفساء گويند.
(مسأله 553): خونى كه زن پيش از بيرون آمدن اولين جزء بچه مى بيند نفاس نيست.
(مسأله 554): لازم نيست كه خلقت بچه تمام باشد، بلكه اگر ناتمام نيز باشد، در صورتى كه زائيدن صدق كند، خونى كه تا ده روز ببيند خون نفاس است.
(مسأله 555): ممكن است خون نفاس يك آن بيشتر نيايد، ولى بيشتر از ده روز نمى شود.
(مسأله 556): هر گاه شك كند كه چيزى سقط شده يا نه، يا چيزى كه سقط شده بچه است يا نه، لازم نيست وارسى كند، ولى احتياط استحبابى در وارسى است تا واقع كشف شود و خونى كه از او خارج مى شود شرعاً خون نفاس نيست.
(مسأله 557): بنا بر احتياط توقف در مسجد و كارهاى ديگرى كه بر حائض حرام است، بر نفساء هم حرام است. و آنچه بر حائض واجب است بر نفساء هم واجب مى باشد.
(مسأله 558): طلاق دادن زن كه در حال نفاس است و نزديكى كردن با او حرام مى باشد. ولى اگر شوهرش با او نزديكى كند، بدون اشكال كفاره ندارد.
(مسأله 559): وقتى زن از خون نفاس پاك شد، بايد غسل كند، و عبادتهاى خود را بجا آورد، و اگر دوباره خون ببيند، چنانچه روزهاى را كه خون ديده با روزهايى كه در وسط پاك بوده، روى هم ده روز يا كمتر از ده روز باشد تمام آن نفاس است، و اگر روزهاى كه پاك بوده روزه نيز گرفته باشد لازم است قضا نمايد.
(مسأله 560): اگر زن از خون نفاس پاك شود و احتمال دهد كه در باطن خون هست، بايد مقدارى پنبه داخل فرج نمايد و كمى صبر كند، اگر پاك است، براى عبادتهاى خود غسل كند.
(مسأله 561): اگر خون نفاس زن از ده روز بگذرد، چنانچه در حيض عادت دارد، به اندازه روزهاى عادت او نفاس و بقيه استحاضه است. و اگر عادت ندارد بمقدار عادت خويشان خود نفاس قرار دهد و اگر خويش ندارد و يا عادتشان مختلف است تا هفت روز نفاس قرار دهد و در هر سه صورت تا ده روز را احتياط كند، و احتياط مستحب آن است كسى كه عادت دارد از روز بعد از عادت و كسى كه عادت ندارد بعد از روز دهم تا روز هيجدهم زايمان، كارهاى استحاضه را بجا آورد، و كارهاى را كه بر نفساء حرام است ترك كند.
(مسأله 562): زنى كه عادت حيضش كمتر از ده روز است، اگر بيشتر از روزهاى عادتش خون ببيند، بايد به اندازه روزهاى عادت خود نفاس قرار دهد، و بعد از آن واجب است يك روز عبادت را ترك نمايد، و بعد جائز است احكام مستحاضه را جارى يا اينكه عبادت را تا ده روز ترك نمايد، و اگر خون از ده روز بگذرد، بايد روزهاى بعد از عادت تا روز دهم را هم استحاضه قرار دهد، و عبادتهاى را كه آن روزها بجا نياورده قضا نمايد، مثلاً زنى كه عادت او شش روز بوده اگر بيشتر از شش روز خون ببيند، بايد شش روز را نفاس قرار دهد، و روز هفتم نيز عبادت را ترك كند و در روز هشتم و نهم و دهم مخيّر است بين اينكه عبادت را ترك كند يا كارهاى استحاضه را بجا آورد، و اگر بيشتر از ده روز خون ديد، از روز بعد از عادت او استحاضه مى باشد.
(مسأله 563): زنى كه در حيض عادت دارد، اگر بعد از زائيدن تا يك ماه يا بيشتر از يك ماه پى در پى خون ببيند، به اندازه روزهاى عادت او نفاس است، و خونى كه بعد از نفاس تا ده روز مى بيند اگر چه در روزهاى عادت ماهانه اش باشد، استحاضه است، مثلاً زنى كه عادت حيض او از بيستم هر ماه تا بيست و هفتم آن ماه است، اگر روز دهم ماه زائيد و تا يك ماه يا بيشتر پى در پى خون ديد، تا روز هفدهم نفاس است، و از روز هفدهم تا ده روز حتى خونى كه در روزهاى عادت خود كه از بيستم تا بيست و هفتم است مى بيند، استحاضه مى باشد و بعد از گذشتن، ده روز، اگر خونى را كه مى بيند در روزهاى عادتش باشد حيض است چه نشانه هاى حيض را داشته يا نداشته باشد، و همچنين است اگر در روزهاى عادتش نباشد، ولى نشانه هاى حيض را داشته باشد. اما اگر خونى كه بعد از گذشتن ده روز از نفاس مى بيند، در روزهاى عادت حيض او نباشد و نشانه هاى حيض را هم نداشته باشد استحاضه است.
(مسأله 564): زنى كه در حيض عادت عدديه ندارد، اگر بعد از زايمان تا يك ماه يا بيشتر از يك ماه خون ببيند، حكم ده روز اول آن در مسأله (561) گذشت و ده روز دوم آن استحاضه است. و خونى كه بعد از آن مى بيند، اگر نشانه حيض را داشته باشد يا در وقت عادتش باشد حيض، وگرنه آن هم استحاضه مى باشد.
